KAΣΤΡΙ ΜΕΡΕΝΤΑΣ: "Σπηλιά του Δράκου" (Vera Drako)

Ο Δημήτρης Χατζόπουλος (ή ΠΕΖΟΠΟΡΟΣ) δημοσιεύει στις 20/10/1921 μέσω του
καθημερινού του χρονογραφήματος "ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ" της Εφημερίδας
"ΕΜΠΡΟΣ", κείμενο με τίτλο "Το Βουνό του Αίματος" όπου περιγράφει ανάβαση
στο Καστρί Μερέντας από την πλευρά Μαρκοπούλου (βόρεια πλευρά), επίσκεψη
στην αρχαία οχύρωση της κορυφής +429 και κατάβαση προς την πλευρά των
Καλυβίων Θορικού (νότια πλευρά).

Κατεβαίνοντας προς τα Καλύβια επισκέπτεται 2 σπήλαια στην νότια πλευρά
του υψώματος Καστρί , εκ των οποίων το ένα είναι η "Σπηλιά του Δράκου"
(ή Vera Drako). Ακολουθεί απόσπασμα σχετικό με τα δύο σπήλαια:

nn...nΗ κάθοδος εκ της μεσημβρινής πλευράς προς τον κάμπον του Κουβαρά και των nΚαλυβίων (του Εννεαπύργου, ως γνωρίζομεν ήδη από την παρούσαν στήλην), είναι nδυσχερεστέρα. Κακοτοπιά. Αλλά δεν διαρκεί πολύ. Επί της πλευράς ταύτης δυτικώς nεις ρευματιάν είνε η "Σπηλιά του δράκου". Ανατολικώς άλλη σπηλιά. Αμφότεραι nμεγάλαι δεν είνε. Η πρώτη έχει και ίχνη υδραγωγείου. Εδώ μπορεί να ακούσωμεν nτην τοπικήν παράδοσιν:nnΗ σπηλιά εχρησίμευε ως φωληά ορνέου, το οποίον δεν ήτο απλώς πουλί, αλλά φείδι nμε φτερά. Δράκος. Το έλεγαν φάλκο (γεράκι). Η σπηλιά έχει το αλβανικόν όνομα n"βέρα ντρακό". Τρύπα του δράκου. Εις το βάθος της είνε "πλατεία" με περιφέρεια nδέκα μέτρων. Ανθρώπινα οστά περιέχει. Προέρχονται από τα θύματα του φάλκου. nΚάθε Σάββατον κατέβαινε εις την εκκλησίαν του Αγίου Γεωργίου, εις τον κάμπον, nανήρπαζε την ωραιοτέραν γυναίκα, που ήταν καλλίτερα "αλλαγμένη" και "με nπερισσότερα ασημικά", την ανέβαζε εις την τρύπαν και την έτρωγε. Τέλος ο nάγιος Γεώργιος εφόνευσε τον δράκοντα και ανεκούφισε τον πληθυσμόν. Το τμήμα nεκείνο του βουνού φέρει την ονομασία "ρίζα γκιάκου" (βουνό του αίματος). nn(Δ.Xατζόπουλος - 1921)nnnΑπό το παραπάνω κείμενο προκύπτει η θέση (σε γενικές γραμμές) της Σπηλιάς του nΔράκου: "Επί της πλευράς ταύτης (σ.σ: της μεσημβρινής του Κάστρου, δηλαδή nνοτίως του) δυτικώς εις ρευματιάν". Με άλλα λόγια, η σπηλιά του Δράκου βρίσκεται nστα νοτιοδυτικά (ΝΔ) της κορυφής Καστρί και κοντά σε ρεματιά. Αντιστοίχως, η nδεύτερη σπηλιά θα βρίσκεται στα νοτιανατολικά (ΝΑ) του κάστρου. nnΠαραδόξως, όσοι σπηλαιολόγοι ασχολήθηκαν με την περιοχή τα τελευταία χρόνια, nαναζήτησαν την Σπηλιά του Δράκου (Vera Drako) εντός της ρεματιάς που ξεκινά από nτην κορυφή της Μερέντας και καταλήγει στα δυτικά λατομεία ("Αφοί Σταύρου"). nΗ περιοχή αυτή βρίσκεται σε αντίθετη κατεύθυνση (Β-ΒΑ) ως προς την κορυφή Καστρί nσε σχέση με την νοτιοδυτική (ΝΔ) υπόδειξη του Χατζόπουλου. Επιπλέον, η ρεματιά nτων λατομείων ανήκει στον κυρίως ορεινό όγκο της Μερέντας ενώ το κείμενο του 1921 nαναφέρεται αποκλειστικά στο ύψωμα Καστρί που θεωρείται ξεχωριστό και διακριτό nβουνό από τον συγγραφέα. nn____________________________________________________________________________________________nnΣΗΜΕΙΩΣΗ:nnΣε προηγούμενο μήνυμά μου: nnΜΕΡΕΝΤΑ: Σχίσμα Μπούφων,Σπήλαιο Κρησφύγετο & Τρύπα Ληστήnnτόλμησα να αμφισβητήσω την αξιοπιστία της χωροθέτησης της Σπηλιάς του Δράκου nαπό τον Δ.Χατζόπουλο λέγοντας:nnγ) Το κείμενο του Δ. Χατζόπουλου παρέχει κάποιες (ασαφείς όμως) ενδείξεις της nθέσης της "Τρύπας του Δράκου". Το τοποθετεί στα δυτικά της Νότιας παρειάς της nΜερέντας, εντός ρεματιάς, δηλαδή κοντά στο Καστρί. Επίσης αναφέρει και την ύπαρξη nδεύτερου σπηλαίου στα ανατολικά της νότιας πλευράς, δηλ. κοντά στον Κουβαρά. Μέχρι nσήμερα γνωρίζουμε στην Νότια Μερέντα την σπηλιά του Κουβαρά (ανατολικό άκρο νότιας nπλευράς), το βάραθρο του Αγ. Γεωργίου (μέσον νότιας πλευράς) και το Βέρα Ντράκο n(κοντά στο Καστρί αλλά στην Βόρεια πλευρά). Κανένα από τα γνωστά αυτά σπήλαια δεν nβρίσκεται κοντά στην τοποθετούμενη από τον Χατζόπουλο "Τρύπα του Δράκου". Εντύπωση nεπίσης προκαλεί η αναφορά για ίχνη υδραγωγείου στην σπηλιά. nnδ) Υπάρχουν αμφιβολίες στο ότι ο Δ.Χατζόπουλος επισκέφθηκε ο ίδιος τις δύο σπηλιές nπου αναφέρει. Μάλλον μεταφέρει μαρτυρίες ντόπιων κυνηγών ή βοσκών.nnΛόγω κεκτημένης ταχύτητας παρερμήνευσα την φράση "Η κάθοδος εκ της μεσημβρινής πλευράς nπρος τον κάμπον του Κουβαρά και των Καλυβίων…" ότι αναφέρεται σε όλη την νότια Μερέντα n(από τον Κουβαρά έως το Μαρκόπουλο) . Αντιλήφθηκα την πλάνη μου μετά την ανάγνωση και nτου χρονογραφήματος "Μερένδες" (Χατζόπουλος - ΕΜΠΡΟΣ) της 12/09/1922. Σ' αυτό γίνεται nέκδηλος διαχωρισμός ανάμεσα σε Καστρί και Μερέντα ως δύο ξεχωριστά όρη. nnΤολμώ λοιπόν την ανασκευή των γραφομένων μου , σε πείσμα των ειρωνικών γέλιων του αθανάτου nπνεύματος του ΠΕΖΟΠΟΡΟΥ…! n______________________________________________________________________________________________nnnΠου οφείλεται όμως η εκτροπή της έρευνας των σπηλαιολόγων από την nνότια πλευρά του υψώματος Καστρί;nnΑς δούμε τα όσα αναφέρονται από τον Ν.Νέζη στο βιβλίο του "Τα Βουνά της Αττικής" n(Έκδοση 2002) στο Κεφάλαιο "Μερέντα" σχετικά με την Σπηλιά του Δράκου:nnn... nΒοσκοί της περιοχής μου γνώρισαν και την ύπαρξη ενός ακόμα σπηλαιοβαράθρου (καθως nκαι ενός μεγάλου σχίσματος) που βρίσκεται στην αρχή της μεγαλύτερης ρεματιάς nτου βουνού, που ξεκινάει σχεδόν από τις δολίνες του οροπεδίου της κορυφής και nφτάνει μέχρι το λατομείο στη βόρεια πλευρά. Πιθανώς βρίσκονται βόρεια της κορυφής nκαι σε ύψος 500μ. περίπου, στη βάση των δύο μεγάλων βράχων της αρχής της ρεματιάς. nΕίναι αδύνατη η προσπέλαση σ' αυτά από την πολύ πυκνή βλάστηση (πουρνάρια και αγριελιές).nnΠιθανώς ο τοπικός θρύλος που μιλάει για τη βέρα Φάλκο ή Βέρα Ντράκο δηλ. τρύπα nτου όρνιου ή τρύπα του δράκου (φτερωτό φίδι) να εννοεί αυτές. Ο "δράκος" που nζούσε στη μεγάλη σπηλιά, άρπαζε κάθε χρόνο μία κοπέλα του χωριού που την έτρωγε, nώσπου τον σκότωσε ο εκεί Αγ. Γεώργιος της Αιματόρριζας (από το αίμα του δράκου nπου έβαψε τα χώματα). Οι κάτοικοι των Καλυβίων ονομάζουν Αιματόρ(ρ)ιζα τη Μερέντα nκαι κυρίως τη δυτική πλευρά της. nn(Ν.Νέζης - 2002)

Η πρώτη παράγραφος που αναφέρει τα δύο καρστικά (σπηλαιοβάραθρο και μεγάλο σχίσμα)
υπάρχει από την πρώτη έκδοση του βιβλίου (1983). Η δεύτερη, όμως, παράγραφος
(Πιθανώς ο τοπικός θρύλος…κυρίως τη δυτική πλευρά της.)
όπου γίνεται ταύτιση των ανωτέρω καρστικών με την σπηλιά του Δράκου προσετέθη στην n2η έκδοση του βιβλίου, μόλις το 2002! Είναι ξεκάθαρο ότι οι "βοσκοί της περιοχής"
(μάλλον εκ Κουβαρά) δεν ανέφεραν τίποτε περί Δράκου στον Ν.Νέζη παρά μόνο την
ύπαρξη βαράθρου και σχίσματος λίγο χαμηλότερα από την κορυφή του όρους.

Μετά 19 έτη, το 2002 ο Ν.Νέζης αποφάσισε τελικά να συνδέσει το βάραθρο και το
σχίσμα με τον θρύλο του Δράκου γιατί δεν είχαν εντοπισθεί ακόμη ούτε η Σπηλιά
του Δράκου, ούτε και τα δύο αυτά καρστικά από σπηλαιολόγους. Με υπέρμετρη ρομαντική
διάθεση έγινε η ταύτισή του θρύλου με δύο άγνωστα (ως τότε) και δυσπρόσιτα σπήλαια…[-o<

Τελικώς, η σπηλαιολογική έρευνα λίγα έτη μετά την 2η έκδοση του βιβλίου του Ν.Νέζη,
απέδωσε τον εντοπισμό των καρστικών που εκείνος αναφέρει:

Το "σπηλαιοβάραθρο" αντιστοιχεί είτε στο "Βάραθρο Κορυφής (ΑΣΜ6852)" είτε
στο "Σπηλαιοβάραθρο Βέρα Φάλκο (ή Ντράκο) (ΑΣΜ6887)" (βλ. 7η Πανελλήνια n Σπηλ. Συνάντηση - Ναύπλιο 2004).

Το "μεγάλο σχίσμα" πιθανότατα αντιστοιχεί στο "Σχίσμα των Μπούφων"
(βλ. Forum ΣΟΕ 23/09/2006)

Γεγονός είναι πως κανένα από τα παραπάνω καρστικά δεν εμφανίζει κάποια ομοιότητα
είτε στην θέση είτε στις διαστάσεις της Σπηλιάς του Δράκου όπως αναφέρεται από
τον Χατζόπουλο το 1921…:?

________________________________________________________________________________

Στα μέσα του Νοέμβρη βρέθηκα στους νότιους πρόποδες υπό το Καστρί να συνομιλώ με
τον Γεώργιο Αλ. Αποστόλου, γηγενή εκ Καλυβίων και ιδιοκτήτη της εκεί στάνης. Η Σπηλιά
"του Δραγκού" (όπως την καλούσε ο ίδιος) ήταν ένα γνώριμό του σημείο από την παιδική
του ηλικία (σήμερα είναι ~40 ετών) όπου τον είχε οδηγήσει τότε ο επίσης κτηνοτρόφος
παππούς του.

Άριστος γνώστης και του θρύλου του Δράκου και μάλιστα σε…διευρυμένη έκδοση:

"Στα παλιά τα χρόνια, στις μεγάλες λειτουργίες όταν μαζευόταν πλήθος πιστών στην nπαλαιοχριστιανική εκκλησία του Αγ. Γεωργίου του Κουβαρά, κατέβαινε δράκος από την nΑιματόριζα , άρπαζε μία κοπέλα από το πλήθος και την ανέβαζε στην σπηλιά του όπου nκαι την έτρωγε. Μετά από πολλές δεήσεις των πιστών, βγήκε ο Αγ. Γεώργιος από το ιερό nκαι έφτασε καλπάζοντας στη σπηλιά όπου και φόνευσε τον δράκοντα. Φαίνεται μέχρι nσήμερα το αποτύπωμα από το πέταλο του αλόγου στο αριστερό τοίχωμα της σπηλιάς."



Ως προς την ετυμολογία του ονόματος "Αιματόριζα" (Ρίζα-Γκιάκου), ο Γ.Αποστόλου rnαπέρριπτε την προέλευση από το αίμα του Δράκου: rn[color=darkblue:29wf9jxz]"Στα αρχαία χρόνια έγινε μεγάλη σφαγή επάνω στο Καστρί. Ήταν τόσο πολύ το αίμα nτων στρατιωτών που χύθηκε , ώστε έφτασε μέχρι τα ριζά του βουνού. Γι' αυτό nονομάστηκε το μέρος Αιματό-ριζα!"

Σύμφωνα με τον Γ. Αποστόλου, η υπόθεση της σπηλιάς του Δράκου είχε απασχολήσει μέχρι rnκαι τις κατοχικές δυνάμεις: rn[color=darkblue:29wf9jxz]"Το 1941, ομάδα γερμανών στρατιωτών με έδρα το Κορωπί, ζήτησαν από τον παππού μου nΓιώργο Αποστόλου, να τους οδηγήσει στην σπηλιά . [σ.σ: λέτε να είχαν διαβάσει και nοι Γερμανοί τον Χατζόπουλο;]. Δίχως πολλές αντιρρήσεις ο παππούς μου υπάκουσε και nτους έδειξε το δρόμο. Μία ολόκληρη μέρα ξόδεψαν οι Γερμανοί στη σπηλιά&#8230;"

rnΞεκίνησα την ανάβαση αφού έλαβα ακριβείς οδηγίες για την προσέγγιση του σπηλαίου. rnΜετά από ορειβασία μικρής δυσκολίας στην ομαλή πλαγιά του Καστριού βρέθηκα επιτέλους rnστο προαύλιο της Σπηλιάς του Δράκου!



Στα Ν-ΝΔ της κορυφής Καστρί εντοπίζεται βύθισμα καλυμμένο από πυκνή συστάδα βελανιδιών. rnΕισχωρώντας μέσα σε κλαδιά και φυλλώματα αντικρύζουμε μία καλά κρυμμένη είσοδο σπηλαίου!:shock:



Πρόκειται για μικρό σπήλαιο διαστάσεων 3.5x4.5m με μέγιστο βάθος από την είσοδο -3m rnκαι μέγιστο ύψος οροφής από δάπεδο 4.30m. To σπήλαιο έχει μεγαλοπρεπές προαύλιο rn8.0x4.5m με πλήρη κάλυψη από βελανιδιές που καθιστούν την είσοδο αόρατη ακόμα και rnσε κοντινή απόσταση&#8230;rnΣτο βόρειο τμήμα του σπηλαίου υπάρχει σχισμή ανατολικής κατεύθυνσης μεγίστου rnμήκους 7.0m. To δάπεδο απότελείται από κατηφορική σάρα προς την νότια πλευρά rnκαι στο μέσον περίπου της κάτοψης βρίσκεται τραπεζοειδής ογκόλιθος.

rn

rnΤο μισό μήκος της εισόδου είναι διαμορφωμένο τεχνητά με ψευδοισόδομη (οριζόντιοι αρμοί rnδιαφόρων αποστάσεων) ξηρολιθοδομή (ξερολιθιά). Μήπως πρόκειται για το ίχνος υδραγωγείου rnπου αναφέρει ο Χατζόπουλος;



Aνάμεσα στις πέτρες του δαπέδου της νότιας πλευράς παρατηρήθηκε έντονη εξαγωγή αέρα. rn(Την ημέρα επίσκεψης φυσούσε μέτριος άνεμος αλλά σταθερής έντασης και φοράς.)

Άμεση προτεραιότητά μας είναι η διερεύνηση (εντός των προσεχών εβδομάδων) της προέλευσηςrnτου ρεύματος αέρα [λειτουργία αεραγωγού από την επιφάνεια ή διασύνδεση με υπόγειο rnκαρστικό έγκοιλο;].

Αναζητείται επίσης και η σφραγίδα "εξαγνισμού" της σπηλιάς από τον Αγ. Γεώργιο με το rnαποτύπωμα από το πέταλο του αλόγου του!

Οι έρευνες θα συνεχιστούν και για τον εντοπισμό του 2ου σπηλαίου που αναφέρεται στο rnκείμενο του Δ.Χατζόπουλου στα ΝΑ της κορυφής Καστρί.

Ο εντοπισμός της επί 85 έτη χαμένης (για την σπηλαιολογική κοινότητα) "Σπηλιάς του Δράκου", rnαπέδωσε ένα σπήλαιο μικρής αξίας από άποψη διακόσμου και διαστάσεων, πλην όμως [color=darkred:29wf9jxz]ΤΕΡΑΣΤΙΑΣ nλαογραφικής σημασίας για την περιοχή Καλυβίων &amp; Κουβαρά Αττικής.



rnΥΓ:

[color=blue:29wf9jxz]Κατόπιν των παραπάνω εκτεθέντων, καλείται ο υπεύθυνος σπηλ. Αρχείου της Ελληνικής Σπηλαιολογικής nΕταιρείας σε συνεννόηση με τον(/την) ονοματοδότη του [color=black:29wf9jxz]Σπηλαιοβαράθρου "Βέρα Φάλκο" (ή Βέρα Ντράκο) nμε ΑΣΜ-6887 σε [color=darkred:29wf9jxz]ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΑ [color=blue:29wf9jxz]του εν λόγω βαράθρου με απαλοιφή όποιων λέξεων παραπέμπουν nείτε σε δράκο είτε στην αναφορά του Δ.Χατζόπουλου της 20/10/1921.



nΜΥΡΡΙΝΟΥΣΙΟΣ

rn