Το θαύμα των γυναικών, ή Η τραγωδία της Σοφονίσβης
(The Wonder of Women, or The Tragedy of Sophonisba, 1605-06)
του Τζων Μάρστον (John Marston, 1576-1634)
Το έργο πραγματεύεται την ιστορία της Σοφονίσβης, πριγκίπισσας της Καρχηδόνας, η οποία καταδιώκεται από τον λάγνο βασιλιά Σύφακα (Syphax), παρ’ όλο που έχει πρόσφατα παντρευτεί τον ευγενή πολεμιστή Μασινίσα (Massinissa).
Στην πρώτη σκηνή της τρίτης πράξης η Σοφονίσβη, αιχμάλωτη στο υπνοδωμάτιο του Σύφακα, βρίσκει διέξοδο μέσ’ από ένα υπόγειο πέρασμα, του οποίου η είσοδος βρίσκεται μέσα στο δωμάτιο, αφού μεθύσει και αποκοιμίσει με όπιο τον νέγρο υπηρέτη Βανγκ (Vangue). (Η μετάφραση των αποσπασμάτων που ακολουθούν είναι δική μου• το έργο δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.)
3.1.146-55:
ΒΑΝΓΚ: Κλείσε την είσοδο του υπογείου μήπως πέσουμε μέσα πιωμένοι.
ΣΟΦΟΝΙΣΒΗ: Σε τι χρησιμεύει, ευγενικέ νέγρε, αυτό το υπόγειο πέρασμα
Που το στόμα του έτσι ανοίγει τόσο οικεία
Μες στο δωμάτιο του βασιλιά;
ΒΑΝΓΚ: Βασίλισσά μου,
Αυτό το απαίσια σκοτεινό και μακρύ υπόγειο
Εκτείνεται κάτω απ’ τη γη μέχρι ένα άλσος
Μια λεύγα από την Κίρτα.—Είμαι πολύ νυσταγμένος.—
Μέσ’ απ’ αυτό, όταν η Κίρτα ήταν στενά ζωσμένη
Με εχθρική πολιορκία, ο βασιλιάς ξέφυγε ασφαλής
Ως… ως…
[Ο Βανγκ πέφτει κάτω]
Στη συνέχεια η Σοφονίσβη, ακούγοντας τον βασιλιά να καταφθάνει, κατεβαίνει στο υπόγειο πέρασμα. Σε λίγο την ακολουθεί κι η υπηρέτρια Ζάνθια (Zanthia), που μόλις την έχει προδώσει στον βασιλιά, ο οποίος ακολουθεί κι αυτός μετά από λίγο.
Στην πρώτη σκηνή της τέταρτης πράξης η Σοφονίσβη και η Ζάνθια βγαίνουν από την έξοδο του υπόγειου περάσματος.
4.1.1-4
ΣΟΦΟΝΙΣΒΗ: Πού είμαστε, Ζάνθια;
ΖΑΝΘΙΑ: Ο Βανγκ είπε πως το πέρασμα
Φτάνει στο δάσος του Μπέλος.
ΣΟΦΟΝΙΣΒΗ: Θεέ μου, τι γλυκά
Μυρίζει ο αέρας! Τι υγρασία ανέδιδε
Η κλειστή φλέβα του τεράστιου στενόμακρου περάσματος!
Στο πρωτότυπο η λέξη που χρησιμοποιείται για το υπόγειο πέρασμα είναι cave (σπήλαιο), αλλά μάλλον πρόκειται για τεχνητό πέρασμα. Η ίδια λέξη χρησιμοποιείται και όταν γίνεται αναφορά στην έξοδο του περάσματος. Ακόμη κι αν πρόκειται, όμως, για τεχνητό πέρασμα, πιστεύω πως μας ενδιαφέρει εδώ τόσο η χρήση της λέξης cave, που συνήθως σημαίνει σπήλαιο, όσο και το ίδιο το υπόγειο πέρασμα, αφού και αλλού στην ενότητα Σπήλαια και Λογοτεχνία έχουν γίνει αναφορές σε τεχνητά σπήλαια (βλ. το σπήλαιο που σμιλεύουν οι ήρωες μέσα στον πάγο στη Αληθινή Ιστορία του Λουκιανού).