Σημείωση: Τα σπήλαια ως φυσικοί σχηματισμοί (στην Ελλάδα κοινότατοι) έχουν χρησιμοποιηθεί πάμπολλες φορές ως ορόσημα και υπάρχει πλήθος σχετικών αναφορών. Ας καταγράψουμε και εμείς μία, κάνοντας πάλι (για πολλοστή φορά) παρέκβαση στην ενότητα, καθώς το κείμενο δεν είναι λογοτεχνικό – ωστόσο έχει ένα ιδιαίτερο ύφος και ενδιαφέρον, ιδίως η κατάληξη!
Αφορά στην περιοχή της Τσαγγαράδας Πηλίου όπου τα χρόνια τα παλιά, οι κάτοικοι των εναλίων περιοχών, αγανακτισμένοι από τις αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές άρχισαν να αποσύρονται στην ενδοχώρα. Εκεί όμως υπήρχαν ήδη εγκατεστημένοι πληθυσμοί και άρχισαν αμέσως οι έριδες για τα εδάφη (αγροτεμάχια, βοσκοτόπια κ.λ.π.). Για την επιβολή της τάξης ο λαός ζήτησε τη συνδρομή των αρχών, ακόμα και της εκκλησίας. Βέβαια οι αρχές (ακόμα και η εκκλησία!), καθώς το συνηθίζουν, ουδόλως ενδιαφέρθηκαν για τους αδύναμους και τους φτωχούς ή απλά για το αντικειμενικό δίκαιο, παρά για τα συμφέροντα τους.
Μια σχετική πατριαρχική επιστολή του 1802 εντόπισε στα αρχεία της τότε κοινότητας Τσαγγαράδας ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος και τη διέσωσε. Παρατίθεται εδώ σε ελεύθερη μετάφραση από τις πάντα καλές εκδόσεις Road και συγκεκριμένα:
Πηγή: «Ανεξερεύνητο Πήλιο» του Στέφανου Ψημένου σε δεύτερη έκδοση από το Μάιο 2005 (1η έκδοση Νοέμβριος 2002), από τις εκδόσεις Road, Αμφιπόλεως 47, Βοτανικός 11855 Αθήνα, τηλ. 210 3455575, www.road.gr , ISBN:960-8189-22-5.
«……….
Ιερώτατε Μητροπολίτα Δημητριάδος, εντιμότατοι κληρικοί, ευλαβέστατοι ιερείς, χρήσιμοι γέροντες και προεστώτες χριστιανοί αυτής της επαρχίας, ας είναι η χάρη του Θεού μαζί σας. Οι χριστιανοί από το χωριό Τσαγκαράδα μας ανήγγειλαν ότι οι Μουρεσιώτες και οι Μηλιώτες κάτοικοι της επαρχίας σας, δεν σταματάνε με διάφορους τρόπους να τους ενοχλούν και να τους ζημιώνουν, οι μεν Μουρεσιώτες με το να τους κόβουν το νερό, οι δε Μηλιώτες καταπατώντας τα σύνορα της περιοχής τους. Γι' αυτό, προκειμένου να αποκατασταθεί το δίκαιο, αποφαινόμαστε συνοδικώς όλοι εμείς οι ιερότατοι Αρχιερείς, ότι, πρώτον, οι Μουρεσιώτες, αν δεν φοβηθούν το Θεό και την αιώνια κόλαση που τους περιμένει και δε βάλουν μυαλό ώστε να παραδεχτούν ως όρια του Κουκουρίγου λεγόμενου, και του Κρύου Νερού και του Γιάννου Βρύση, και οι Μηλιώτες ομοίως αν δεν φοβηθούν το Θεό και την αιώνια κόλαση που τους περιμένει και δε βάλουν μυαλό ώστε να παραδεχτούν ως όρια της Βουλωμένης Πέτρας και Αυθεντικής Στρούγγας και Κλεπτών σπηλέας και Κουφάλας, αλλά και οι κάτοικοι του Κισσού και της Βυζίτσας και των Πινακάτων και του Αγίου Γεωργίου και της Δράκειας αν δεν αποδεχτούν με φόβο θεού αυτά τα όρια (ως όρια του εδάφους της Τοαγκαράδας), να είναι όλοι μαζί αφορισμένοι και καταραμένοι και ασυγχώρητοι, και μετά θάνατον να μην λιώσουν, οι πέτρες και τα σίδερα να λιώσουν αλλά αυτοί όχι, και να κληρονομήσουν τη λέπρα του Πεζή και την αγχόνη του Ιούδα και να τρέμουν στη γη όπως ο Κάιν, και ακόμα να έχουν τις κατάρες των τριακοσίων δεκαοχτώ θεοφόρων πατέρων της Νίκαιας και των άλλων αγίων Συνόδων, μέχρι να κάνουν αυτά που τους ορίζουμε.
…………….»
Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης
Εξάρχεια, Αθήνα