Πηγή: το βιβλίο «Πολιτεία» (βιβλίο έβδομο – όγδοο) του Πλάτωνα από τη σειρά «Αρχαία Ελληνική γραμματεία – οι Έλληνες» των εκδόσεων Κάκτος / Οδυσσέας Χατζόπουλος & ΣΙΑ Ο.Ε., Πανεπιστημίου 46, Αθήνα 10678, τηλ. 210 3840524, 3844458, ISBN: 960-352-095-0, πρώτη έκδοση 1992, με εισαγωγή, μετάφραση και σχόλια από τη φιλολογική ομάδα του Κάκτου.
ΠΛΑΤΩΝ
ΠΟΛΙΤΕΙΑ Ζ
Έβδομο βιβλίο
Εξωτερική εικόνα στο αρχικό post: http://upload4.postimage.org/1768749/platon.jpg
«……………….rnΜετά από αυτά όμως, είπα, φαντάσου την ανθρώπινη φύση ως προς την παιδεία και την απαιδευσία, σαν μια εικόνα που παριστάνει ένα τέτοιο πάθημα. Δες λοιπόν με τη φαντασία σου ανθρώπους που κατοικούν μέσα σε μια σπηλιά κάτω από τη γη, που να έχει την είσοδο της ψηλά, στην οροφή, προς το φως, σε όλο το μήκος της σπηλιάς. Μέσα της να είναι άνθρωποι αλυσοδεμένοι από την παιδική ηλικία στα πόδια και στον αυχένα, έτσι ώστε να είναι καρφωμένοι στο ίδιο σημείο και να μπορούν να βλέπουν μόνο μπροστά τους και να μην είναι σε θέση, εξαιτίας των δεσμών, να στρέφουν τα κεφάλια τους ολόγυρα. Κι οι ανταύγειες της φωτιάς που καίει πίσω τους να είναι πάνω και μακριά από αυτούς. Και ανάμεσα στη φωτιά και στους δεσμώτες, προς τα πάνω, να υπάρχει ένας δρόμος που στο πλάι του να είναι χτισμένο ένα τοιχάκι, όπως τα παραπετάσματα που τοποθετούν οι θαυματοποιοί μπροστά από τους ανθρώπους, και πάνω απ' αυτά τους επιδεικνύουν τα ταχυδακτυλουργικά τους.rnΒλέπω, είπε.rn……………………»
Αρχαίο κείμενο (γραμμένο – εδώ – μονοτονικά):rn«…………………..rnΜετά ταύτα δη, είπον, απείκασον τοιούτω πάθει την ημετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι και απαιδευσίας. Ιδέ γαρ ανθρώπους οίον εν καταγείω οικήσει σπηλαιώδει, αναπεπταμένην προς το φως την είσοδον εχούση μακράν παρά παν το σπήλαιον, εν ταύτη εκ παίδων όντας εν δεσμοίς και τα σκέλη και τους αυχένας, ώστε μένειν τεrnαυτούς εις τε το πρόσθεν μόνον οράν, κύκλω δε τας κεφαλάς υπό του δεσμού αδυνάτους περιάγειν, φως δε αυτοίς πυρός άνωθεν και πόρρωθεν καόμενον όπισθεν αυτών, μεταξύ δε του πυρός και των δεσμωτών επάνω οδόν, παρ' ην ιδέ τειχίον παρωκοδομημένον, ώσπερ τοις θαυματοποιοίς προ των ανθρώπων πρόκειται τα παραφράγματα, υπέρ ων τα θαύματα δεικνύασιν.rnΟρώ, έφη.rn……………………..»
«……………………….rnΟ μύθος του σπηλαίου παρουσιάζει τη σχέση των ανθρώπων προς τις βαθμίδες του πραγματικού κόσμου, σε συνάρτηση με τον βαθμό γνώσης που αυτοί κατέχουν. Η κλιμάκωση τοποθετεί τη γνώση των δεσμωτών στο επίπεδο της εικασίας και της πίστεως, ενώ αυτοί που ανεβαίνουν στον επάνω κόσμο ανέρχονται στη γνωστική κατηγορία της διανοίας, έχοντας τη δύναμη ν' αντικρίσουν μόνο τα απεικάσματα των αντικειμένων. Όσοι είναι οπλισμένοι με τη δύναμη της διαλεκτικής ατενίζουν τα ίδια τα πράγματα, συλλαμβάνοντας την υπόσταση τους. Αυτοί που μπορούν να δουν τον ίδιο τον ήλιο, είναι εκείνοι που μπορούν ν ατενίσουν την πηγή του Αγαθού, βρίσκονται, δηλαδή, στη γνωστική σφαίρα της νοήσεως. Παρατηρείται πως η συνάντηση των ατομικών συνειδήσεων με τον κόσμο και η διαπίστωση της διαφοράς των δυο μεγεθών, είναι ανάλογη με τη διαπίστωση της διαφοράς των μερών της ίδιας συνείδησης, έτσι ώστε οι δεσμώτες του σπηλαίου να συμβολίζουν τον κρυφό και ανεξερεύνητο κομμάτι του ανθρώπου, το οποίο θα συζεύξει με το γνωστό μέρος η διαλεκτική.rn……………………….rnΤο Έβδομο Βιβλίο αρχίζει με την αφήγηση του μύθου του σπηλαίου, αλληγορία με θέμα τη σχέση του ανθρώπου προς τις περιοχές της πραγματικότητας. Η μετάβαση από το σκοτάδι του σπηλαίου στο φως του επίγειου κόσμου, και η λύση των δεσμών που αυτή προϋποθέτει, συμβολίζουν τη μετάβαση από τον αισθητό κόσμο σ' αυτόν της ανώτερης νοητής πραγματικότητας, με την απαλλαγή από τα δεσμά της άγνοιας. Επισημαίνεται συνάμα ως καθήκον του λυτρωμένου ανθρώπου η επάνοδος στην κατώτερη σφαίρα, σε αρωγή των παλαιών συνδεσμωτών του. Το εύρος της αναλογίας καλύπτει και την πολιτική ζωή: ο φιλόσοφος, μετά την ύψωση του στη θέαση της Ιδέας του Αγαθού, οφείλει να κατέλθει στο στάδιο του δημόσιου βίου, όπου θα καταλύσει τα πολιτικά και κοινωνικά δεσμά, υπηρετώντας το σύνολο των συμπολιτών του.rnΟ Πλάτωνας περιβάλλει με «θετικές» ρυθμίσεις τις απόψεις του: αναφέρεται στα αντικείμενα που αποτελούν το υλικό της αληθινής παιδείας, καταριθμώντας σ' αυτά την Αριθμητική, τη Γεωμετρία, τη Στερεομετρία, την Αστρονομία, την Αρμονία και, τέλος, την υπέρτερη όλων Διαλεκτική. Καθορίζει τις ηλικιακές προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν τη διαβάθμιση της εκπαίδευσης, ώστε η ωριμότητα να συνδυάσει τη φιλοσοφική κατάρτιση με τη συναίσθηση της πολιτικής ευθύνης. Αυτή η τελευταία οφείλει να παρακινεί τον ηγέτη, άνδρα και γυναίκα, στη δια βίου ανάλωση του υπέρ του κοινωνικού συνόλου, απ' όπου θ' αποχωρήσει με τιμές ισόθεου, έχοντας προετοιμάσει τη διάδοχη γενιά.rnΜε την, σαν από καλλιτέχνη, απεικόνιση των ιδανικών ηγετών της πόλης, ο Σωκράτης συμπληρώνει την περιγραφή της και τη σκιαγραφία του φιλοσόφου, ως του άριστου ανθρώπινου χαρακτήρα που αντιστοιχεί σ' αυτή.rn……………………»
Χρήστος Δ. ΤσατσαρώνηςrnΕξάρχεια, Αθήνα