Γενικά, περί κόμπων λοιπόν
Οι σπηλαιολόγοι και ειδικά όσοι ασχολούνται με την εξερεύνηση βαράθρων (κατακόρυφα σπήλαια) πρέπει να γνωρίζουν μια σειρά από κόμπους. Δεν υπάρχει ανάγκη να γνωρίζετε πολλούς κόμπους. Αντίθετα είναι προτιμότερο να γνωρίζετε "λίγους και καλούς" οι οποίοι είναι να είναι κατάλληλοι και λειτουργικοί κάτω από πολλές και διαφορετικές συνθήκες. Γενικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα χαρακτηριστικά ενός "καλού" κόμπου είναι τα εξής:
* Πρέπει να είναι εύκολος στο δέσιμοn * Να είναι ασφαλής μόλις δεθεί δηλαδή να μην γλιστρά, λύνεται κτλn * Να μπορεί ο σπηλαιολόγος να αναγνωρίσει εύκολα ότι ο κόμπος έχει δεθεί σωστάn * Να μπορεί εύκολα να λυθεί από τον σπηλαιολόγο μετά την χρήση και ειδικά αφού πριν έχει δεχθεί τάση (φορτίο)n * Να έχει μεγάλη αντοχή δηλ. όπως θα δούμε πιο κάτω, να αδυνατίζει το σκοινί στο ελάχιστο δυνατό
Επιλέγοντας τον κατάλληλο κόμπο
Αξιωματικά, το σκοινί είναι πάντοτε πιο "αδύνατο" στους κόμπους. Αυτό οφείλετε στο γεγονός του ότι οι ίνες από Nylon από τις οποίες αποτελείτε το σκοινί αστοχούν όταν ισχυρές δυνάμεις μαζί με ισχυρή τάνυση συσσωρευτούν σε ένα μικρό τμήμα του. Τέτοιες συνθήκες επικρατούν στο εσωτερικό ενός κόμπου καθώς το σκοινί τυλίγετε γύρω από τον εαυτό του δημιουργώντας ανομοιόμορφη κατανομή των τάσεων και των πιέσεων (δυνάμεων). Σε δοκιμές αντοχής που έχουν γίνει τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα, έχει παρατηρηθεί ότι το σκοινί κόβετε πολύ κοντά στον κόμπο και συγκεκριμένα λίγο μετά την έξοδο του σκοινιού από αυτόν.
Ο μόνος τρόπος για να μειωθεί η απώλεια αντοχής που υφίσταται το σκοινί στον κόμπο, είναι να επιλέγουμε κόμπους με την μεγαλύτερη "ενεργή επιφάνεια". Κόμπους δηλαδή οι οποίοι να διαμοιράζουν σε όσο το δυνατόν περισσότερο σκοινί την πίεση (τάση) /τάνυση που συγκεντρώνετε στα σημεία των κόμπων. Αυτό είναι βέβαια δύσκολο να το κρίνουμε οπτικά, αλλά σαν γενικός κανόνας μπορούμε να πούμε ότι οι "ογκωδέστεροι κόμποι είναι και ισχυρότεροι".
Επιπλέον, κάθε κόμπος, ανεξαρτήτως τύπου, όσο πιο ομοιόμορφα είναι δεμένος τόσο μεγαλύτερη αντοχή έχει. Στην σπηλαιολογική καθομιλουμένη (ομιλείτε κυρίως εντός των σπηλαίων, κατά την εξερεύνηση) αυτό λέγετε στρώσιμο (του κόμπου). Ένας "κακοστρωμένος" κόμπος λόγω της ακανόνιστης διασταύρωσης των σκοινιών μεταξύ τους, δημιουργεί επιπλέον σημεία συγκέντρωσης των δυνάμεων πίεσης / τάνυσης που αναφέραμε πιο πάνω.
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η αντοχή ενός κόμπου δεν έχει και πολύ σημασία στα σύγχρονα σκοινιά διατομής 10.5 - 11 mm (εξαιρείτε η εφαρμογή τεχνικών σπηλαιοδιάσωσης όπου ζητούμενο είναι η υπερεπάρκεια) κι αυτό γιατί τα σκοινιά αυτά είναι πολύ ισχυρά και μπορούν να αντέξουν μεγάλες απώλειες δύναμης και να παραμείνουν ασφαλή. Αντίθετα, σε λεπτότερα σκοινιά (διατομής 8 και 9 mm) η επιλογή του καλύτερου δυνατού κόμπου είναι επιβεβλημένη.
Ας δούμε όμως τώρα με την σειρά ποιοι είναι οι συνηθέστεροι και ευρέως αποδεκτοί σπηλαιολογικοί κόμποι.
Οι κόμποι που χρησιμοποποιουνται στην σπηλαιολογία
Οι κόμποι κατηγορίοποιούνται ανάλογα με την περίπτωση και την κατάσταση στην οποία βρίσκουν εφαρμογή ως εξής:
1. Κόμποι στην αρχή του σκοινιούn 2. Κόμποι στο μέσο στου σκοινιούn 3. Κόμποι για να ενώσουμε σκοινιάn 4. Κόμποι για το τελείωμα του σκοινιού για λόγους ασφαλείαςn 5. Αυτοσφιγγόμενοι κόμποιn 6. Άλλοι κόμποι
Εννοείτε ότι καποιοι κόμποι βρίσκουν εφαρμογή σε περισσότερες από μια κατηγορίες. Ένας από αυτούς είναι και ο "νούμερο 1" κόμπος στην σπηλαιολογία, ο κόμπος του οκτώ ή οκτάρι ο οποίος είναι ο πιο συχνά χρησιμοποιούμενος στην σπηλαιολογική πρακτική. Εάν μπορείτε να μάθετε μόνο έναν κόμπο αυτός θα πρέπει να είναι ο κόμπος του οκτώ. Θα μπορούσε μάλιστα να πει κανείς ότι κάθε σπηλαιολόγος που σέβεται τον ευατό του θα πρέπει να γνωρίζει όλες τις παραλλαγές του και τους πιθανούς τρόπους εφαρμογής.
Σύντομα κοντά σας με περισσότερα για τους κόμπους και τις εφαρμογές τους...
caspex
Παναγιώτης
Και μη ξεχνάμε στην κεντρική σελίδα του selas.org, το πολύ έξυπνο προγραμματάκι για τους κόμπους.