Στα βουνά της τρέλλας

Πηγή: το βιβλίο «Στα βουνά της τρέλλας», (H. P. Lovecraft – “At the mountains of Madness”) ,σε μετάφραση Γιώργου Μπαλάνου, από τη «θρυλική» σειρά των μικρών τόμων τσέπης με ιστορίες φαντασίας, των εκδόσεων «Ωρόρα», Ν. Ράπτης – Θ. Ιγνατίου Ο.Ε., Μαυρομιχάλη 11, Αθήνα 10679, Τηλ. 210 3601395, 210 3635025, έκδοση 1989.

Σημειώσεις:rn1. Ο αδιαμφισβήτητος «άρχοντας του τρόμου» και ένας από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας παγκοσμίως, ο αμερικανός Howard Phillips Lovecraft έζησε (1890 – 1937) μια πικρή και βασανισμένη ζωή και το σπουδαίο έργο του – όπως και τόσων άλλων – αναγνωρίστηκε κυρίως μετά θάνατον.rn2. Κατά σύμπτωση, σε λίγες μέρες από σήμερα και συγκεκριμένα στις 10 και 11 Ιουνίου στην Αθήνα (Gagarin 205) και στις 12 στη Θεσσαλονίκη (Μύλος) εμφανίζεται το μοναδικό Λονδρέζικο τρίο των “Tiger Lillies”, που μετά την αναπάντεχη απήχηση που είχαν οι πρώτες τους εμφανίσεις στην Ελλάδα, έρχονται και ξανάρχονται συχνά στη χώρα μας, ενθουσιασμένοι με την αγάπη του ελληνικού κοινού. Αυτή τη φορά, μαζί με τoν Alexander Hacke, του θρυλικού industrial rock συγκροτήματος των 80’s και 90’s “Einstuerzende Neubauten”, παρουσιάζουν μια μουσικοθεατρική παράσταση, που έχει ήδη δεχθεί διθυραμβικές κριτικές, και – βασισμένη στη λογοτεχνία του Lovecraft – έχει τίτλο “At the mountains of Madness”!

«……………….

……….. οφείλεται σε διαβρώσεις από τις καιρικές συνθήκες και το χρόνο. Οι περισσότερες ακμές τους είναι φαγωμένες και στρογγυλεμένες, σαν να έμειναν εκτεθειμένες σε καταιγίδες και κλιματικές αλλαγές επί εκατομμύρια χρόνια.rnΟρισμένα τμήματα, ιδίως τα ανώτερα, φαίνεται ν' αποτελούνται από βράχο πιο ανοιχτόχρωμο από κάθε άλλο πέτρωμα στις πλαγιές και συμπεραίνω ότι η δομή τους είναι κρυσταλλική. Πετώντας πιο κοντά διακρίναμε πολλά ανοίγματα σπηλαίων, μερικά με ασυνήθιστα συμμετρικό περίγραμμα, τετράγωνο ή ημικυκλικό. Πρέπει να έρθεις να το ερευνήσεις. Μου φάνηκε σαν να είδα οχυρώματα ακριβώς στην κορφή ενός βουνού. Υπολογίζω το ύφος του γύρω στα εννιά με δέκα χιλιάδες μέτρα. Οι ίδιοι πετούμε στα εφτά χιλιάδες μέτρα και το κρύο εδώ είναι διαβολικό, ανυπόφορο. Ο άνεμος ουρλιάζει και σφυρίζει σαν φλογέρα μέσα από τα κατσάβράχα και τις σπηλιές, αλλά μέχρι στιγμής η πτήση γίνεται δίχως κανένα πρόβλημα.rnΓια μισή ώρα ακόμη, ο Λέηκ συνέχισε να μας βομβαρδίζει με σχόλια και περιγραφές και δήλωσε ότι σκόπευε να σκαρφαλώσει με τα πόδια σε μερικές από τις κορφές. Απάντησα ότι θα πήγαινα να τον συναντήσω αμέσως μόλις θα ήταν σε θέση να μου στείλει ένα αεροπλάνο και ότι ο Πάμποντι κι εγώ θα επεξεργαζόμαστε ένα σχέδιο κατανομής καυσίμων —πού και πώς ακριβώς θα συγκεντρώναμε τ' αποθέματα μας εν όψη της αλλαγής στο πρόγραμμα της αποστολής.rnΠροφανώς οι γεωτρήσεις και οι αεροπορικές δραστηριότητες του Λέηκ θ' απαιτούσαν να μεταφερθούν μεγάλες ποσότητες καυσίμων στη νέα βάση που σχεδίαζε να εγκαταστήσει στους πρόποδες των βουνών. Εξάλλου, ήταν πιθανό να ματαιωνόταν εντελώς για τούτο το καλοκαίρι η πτήση προς τ' ανατολικά. Σχετικά με την υπόθεση αυτή, κάλεσα τον πλοίαρχο Ντάγκλας και του ζήτησα να ξεφορτώσει από τα πλοία και να μεταφέρει όσα περισσότερα καύσιμα μπορούσε στην κορφή του φράγματος των πάγων με το μοναδικό έλκυθρο που είχαμε αφήσει εκεί. Εκείνο που πραγματικά χρειαζόμασταν τώρα ήταν να οργανώσουμε μια άμεση γραμμή επικοινωνίας πάνω από την άγνωστη περιοχή, ανάμεσα στον Λέηκ και τον πορθμό του ΜακΜέρντο.rnΟ Λέηκ με κάλεσε πάλι αργότερα για να μ' ενημερώσει ότι είχε αποφασίσει να διατηρήσει τον καταυλισμό του στο σημείο όπου είχε κάνει την αναγκαστική προσγείωση το αεροπλάνο του Μώλτον, στο οποίο οι επισκευές είχαν ήδη προχωρήσει κάπως. Εξάλλου, επειδή το εκεί στρώμα του πάγου ήταν πολύ λεπτό, με το μαυριδερό έδαφος να διαφαίνεται γυμνό εδώ κι εκεί, σκόπευε να κάνει μερικές επιτόπιες γεωτρήσεις και ανατινάξεις πριν επιχειρήσει οποιαδήποτε αναρρίχηση ή έξοδο με το έλκυθρο. Μου μίλησε ακόμη για το ανείπωτο μεγαλείο του τοπίου και για τα παράξενα συναισθήματα που ένιωθε εκεί στα ριζά των τιτάνιων, σιωπηλών βουνοκορφών, των οποίων οι αλλεπάλληλες γραμμές ορθώνονταν σαν πανύψηλο τείχος που άγγιζε τους ουρανούς τούτης της εσχατιάς του κόσμου. Οι μετρήσεις του Άτγουντ με το θεοδόλιχο υπολόγιζαν το ύψος των πέντε ψηλότερων κορφών από τις εννιά ως τις δέκα χιλιάδες μέτρα.

…………………………….

Πέρα απ' αυτό, είχε αποφασίσει να επιχειρήσει και μερικές τοπικές γεωτρήσεις σαν μέρος του γενικότερου προγράμματος της αποστολής. Για το λόγο αυτό έστησε το γεωτρύπανο και ανέθεσε σε πέντε άντρες να το δουλέψουν ενώ οι υπόλοιποι ολοκλήρωσαν την εγκατάσταση του καταυλισμού και συνέχισαν με την επισκευή του αεροπλάνου. Για την πρώτη δειγματοληπτική γεώτρηση είχε επιλεγεί το μαλακότερο πέτρωμα που είχαν εντοπίσει, έναν ψαμμίτη γύρω στο μισό χιλιόμετρο μακριά από τον καταυλισμό, και το τρυπάνι φαινόταν να τα καταφέρνει θαυμάσια δίχως να χρειάζονται επιπρόσθετες ανατινάξεις.rnΠερίπου τρεις ώρες αργότερα και αμέσως μετά την πρώτη σοβαρή χρήση δυναμίτη, ακούστηκαν φωνές από τους άντρες που δούλευαν εκεί. Λίγα λεπτά αργότερα, ο νεαρός Γκέντνυ —που εκτελούσε χρέη προσωρινού επόπτη— έφτασε τρεχάτος στον καταυλισμό, φέρνοντας τα συνταρακτικά νέα.rnΗ έκρηξη είχε φέρει στο φως μια υπόγεια σπηλιά! Λίγο μετά την έναρξη της γεώτρησης, ο ψαμμίτης είχε δώσει τη θέση του σ' ένα υπόστρωμα από ασβεστόλιθο της πλαιοκρητιδικής περιόδου. Αυτό ήταν πλούσιο σε μικροσκοπικά απολιθωμένα κεφαλόποδα, κοράλια, αχινούς, σπειροφόρα, καθώς και σποραδικές ενδείξεις από πυριτικούς σπόγγους και κόκαλα θαλάσσιων σποδυλωτών —τα τελευταία μάλλον από τελεόστεους, από καρχαρίες και από γανοειδείς.rnΑυτό το εύρημα ήταν από μόνο του αρκετά σημαντικό, μια και πρόσφερε τα πρώτα απολιθώματα σπονδυλωτών που είχε βρει ως τώρα η αποστολή. Ωστόσο, όταν λίγο αργότερα η κεφαλή του γεωτρύπανου διαπέρασε και αυτό το στρώμα, φτάνοντας σε κενό, ένα εντελώς καινούριο και διπλά έντονο κύμα έξαψης κυρίεψε τους ερευνητές. Τελικά, μ' ένα καλοτοποθετημένο φουρνέλο, είχαν αποκαλύψει το υπόγειο μυστικό. Τώρα, μπροστά στ' αχόρταγα μάτια των ερευνητών και κάτω από μια ακανόνιστη τρύπα γύρω στο ενάμιση μέτρο πλατιά και περίπου ένα μέτρο βαθιά, έχασκε ένα ρηχό ασβεστολιθικό σπήλαιο. Το είχαν δημιουργήσει τρώγοντας το βράχο τα νερά που διαπότιζαν το υπέδαφος κάποιου χαμένου τροπικού κόσμου πριν τουλάχιστον πενήντα εκατομμύρια χρόνια.rnΤο κοίλωμα δεν ήταν πάνω από δυο με δυόμισι μέτρα βαθύ αλλά φαινόταν να εκτείνεται απεριόριστα προς όλες τις κατευθύνσεις. Το ελαφρό ρεύμα του φρέσκου αέρα που κυκλοφορούσε στο εσωτερικό έδειχνε ότι μάλλον αποτελούσε μέρος ενός εκτεταμένου υπόγειου δικτύου σπηλαίων. Η οροφή και το δάπεδο ήταν στολισμένα με άφθονους σταλακτίτες και σταλαγμίτες, μερικοί από τους οποίους ενώνονταν σχηματίζοντας έτσι φυσικές κολόνες. Αλλά, πάνω απ' όλα, το πιο σημαντικό εύρημα ήταν οι τεράστιες ποσότητες από όστρακα και κόκαλα, που σε μερικά σημεία σχεδόν έφραζαν το λαγούμι.rnΠαρασυρμένα με τα νερά από άγνωστες ζούγκλες με γιγάντιες φτέρες και μύκητες του μεσοζωικού αιώνα, από δάση κυκάδων, φοινίκων και πρωτόγονων αγγειόσπερμων της τριτογενούς περιόδου, αυτά τ' απολιθώματα ήταν ένα συνονθύλευμα από είδη πανίδας της κρητιδικής και της ηώκαινου, περισσότερα απ' όσα θα μπορούσε να ταξινομήσει ή και να μετρήσει ο καλύτερος παλαιοντολόγος σ' ένα χρόνο. Υπήρχαν εκεί κάθε λογής μαλάκια, κελύφη από οστρακόδερμα, ψάρια, αμφίβια, ερπετά, πουλιά και αρχαϊκά θηλαστικά —μεγάλα και μικρά, γνωστά και άγνωστα.rnΔεν είναι ν' απορεί κανείς που ο Γκέντνυ γύρισε τρέχοντας στον καταυλισμό, αλαλάζοντας από ενθουσιασμό. Όπως ήταν επόμενο οι πάντες, ξεχνώντας το διαπεραστικό κρύο, παράτησαν ό,τι έκαναν και δεν έκαναν για να τρέξουν στο σημείο όπου ο ψηλός πύργος του γεωτρύπανου σημάδευε την νεοφανέρωτη πύλη προς τα μυστικά των εγκάτων της γης και των χαμένων αιώνων.

……………………………………………………………….

Εξάλλου, τ' ανοίγματα των μυστηριακών σπηλαίων στις μαύρες, απογυμνωμένες από το χιόνι πλαγιές φαίνονταν λίγο-πολύ ομοιόμορφα κατανεμημένα και εκτείνονταν ως εκεί όπου έφτανε το μάτι.rnΠαρ' όλα τα φρικιαστικά συμβάντα, διαθέταμε ακόμη αρκετό ατόφιο επιστημονικό ζήλο, περιέργεια και πνεύμα περιπέτειας για ν' αναρωτηθούμε τι κρυβόταν σ' εκείνη την άγνωστη χώρα πέρα από τα μυστηριώδη βουνά. Όπως ανέφεραν και τα επιφυλακτικά διατυπωμένα μηνύματα μας, γύρω στα μεσάνυχτα αποσυρθήκαμε για ύπνο ύστερα από μια μέρα τρόμου και προβληματισμού —αλλά όχι πριν καταστρώσουμε ένα πρώτο σχέδιο για μια ή και παραπάνω πτήσεις πάνω από τα βουνά.rnΗ πρώτη απόπειρα θα γινόταν το άλλο κιόλας πρωί από τον Ντάνφορθ κι εμένα, με αλαφρυμένο αεροπλάνο και εφοδιασμένοι μονάχα με φωτογραφικές μηχανές και φορητή γεωλογική εξάρτυση. Σηκωθήκαμε στις επτά αλλά, όπως ανέφερα και στο σύντομο ενημερωτικό δελτίο μας προς τον έξω κόσμο, δυνατοί άνεμοι δε μας επέτρεψαν ν' απογειωθούμε πριν από τις εννιά περίπου.rnΈχω ήδη επαναλάβει τη για λόγους ανθρωπισμού περικομμένη ιστορία που αφηγηθήκαμε στους άλλους —και την αναμεταδώσαμε προς τα έξω— ύστερα από την επιστροφή μας στον καταυλισμό. Απομένει τώρα το τρομερό καθήκον της ολοκλήρωσης εκείνης της αφήγησης, συμπληρώνοντας τα κενά με ορισμένα στοιχεία και νύξεις για τα όσα πραγματικά είδαμε και μάθαμε σ' εκείνο τον κρυμμένο κόσμο πέρα από τα βουνά —πράγματα που τελικά οδήγησαν τον Ντάνφορθ σε νευρική κατάρρευση.

………………………………………………………………

Ειλικρινά, μου ήταν αδύνατο να εξηγήσω την παρουσία αυτών των αντικειμένων σ' ένα τέτοιο μέρος και ένιωσα παράξενα ταπεινωμένος ως γεωλόγος. Είναι γεγονός ότι οι πυριγενείς σχηματισμοί πετρωμάτων παρουσιάζουν συχνά μια παράξενη γεωμετρική συμμετρία όπως, για παράδειγμα, η περίφημη Σκάλα των Γιγάντων στην Ιρλανδία. Αλλά τούτη η τιτάνια οροσειρά —παρά τις αρχικές υποψίες του Λέηκ για παρουσία ενεργών ηφαιστείων— ήταν σαφώς μη ηφαιστειακής προέλευσης.rnΜε το επίσης συμμετρικό τους περίγραμμα, τα περίεργα στόμια των σπηλαίων, κοντά στα οποία οι παράξενοι σχηματισμοί φαίνονταν πιο άφθονοι, αποτελούσαν ένα ακόμη αν και λιγότερο σημαντικό αίνιγμα. Όπως ανέφεραν και τα μηνύματα του Λέηκ, τα στόμια αυτά ήταν συχνά τετράγωνα ή ημικυκλικά, λες και κάποιο μαγικό χέρι είχε δώσει μια πιο συμμετρική μορφή σε φυσικά ανοίγματα. Ο εντυπωσιακά μεγάλος αριθμός και η πλατιά διασπορά τους υποδήλωναν ότι ολόκληρη τούτη η περιοχή έβριθε από σήραγγες και λαγούμια ανοιγμένα από τη διάλυση των ασβεστολιθικών πετρωμάτων. Οι όποιες ματιές προλαβαίναμε να ρίξουμε δεν μπορούσαν να εισχωρήσουν βαθιά στο εσωτερικό των σπηλαίων, αλλά είδαμε ότι ήταν καθαρές από σταλακτίτες ή σταλαγμίτες. Απέξω, οι περιοχές της βουνοπλαγιάς που περιέβαλλαν τ' ανοίγματα, ήταν πάντοτε λείες και ομαλές ήταν πάντοτε λείες και ομαλές. Μάλιστα στον Ντάνφορθ φάνηκε ότι ακόμη και εκείνα τα μικρά φυσικά ραγίσματα και βαθουλώματα της διάβρωσης σχημάτιζαν κάποια ασυνήθιστα σχέδια. rn ,__ .„ Ύ^ννί του βουνού και ν' αγναντέψουμε στον άγνωστο κόσμο πιο πέρα. Και ωστόσο δεν είχαμε λόγους να πιστεύουμε ότι οι περιοχές πίσω από την οροσειρά θα ήταν διαφορετικές από εκείνες που ήδη είχαμε γνωρίσει. Αλλά εκείνη η ατμόσφαιρα του διαβολικού μυστηρίου που χαρακτήριζε το ορεινό φράγμα και το κάλεσμα του οπά-λινου ουρανού που αγναντεύαμε ανάμεσα από τιςκορφές είναι πράγματα πολύ άπιαστα και νεφελώδη για ν' αποδοθούν με λέξεις.rnΉταν μάλλον κάτι που πήγαζε από ακαθόριστους ψυχολογικούς συμβολισμούς και αισθητικούς συνειρμούς —κάτι ανάμεικτο με θύμησες από εξωτικά ποιήματα και ζωγραφιές, καθώς και με αρχαϊκούς μύθους που κρύβονταν σε απόκρυφους και απαγορευμένους τόμους παλιών βιβλίων. Ακόμη και το σφύριγμα του ανέμου είχε μια περίεργη αίσθηση συνειδητής μοχθηρίας —και για μια στιγμή μου φάνηκε σαν αυτός ο σύνθετος ήχος να περιείχε κάποια παράδοξα μουσικά σφυρίγματα ή αυ-λισμούς μεγάλης τονικής κλίμακας καθώς οι σπι-λάδες του αέρα μπαινόβγαιναν γεμίζοντας αντίλαλους τ' αμέτρητα σπήλαια. Υπήρχε μια θολερή νότα γεμάτη απωθητικές θύμησες σ' εκείνο τον ήχο, τόσο περίπλοκη και απροσδιόριστη όσο και κάθε άλλη σκοτεινή εντύπωση.rnΣύμφωνα με το ανεροειδές βαρόμετρο, πετούσαμε τώρα σε ελαφρά ανοδική πορεία και σε ύψος επτά χιλιάδων διακοσίων σαράντα μέτρων. Ήδη είχαμε αφήσει εντελώς πίσω μας την περιοχή των χιονιών. Σε τούτα τα ύψη υπήρχαν μονάχα σκοτεινές, γυμνές πλαγιές και η αρχή από ανώμαλους παγετώνες —αλλά εκείνοι οι αινιγματικοί κύβοι, τα οχυρώματα και τα σφυριχτά στόμια των σπηλαίων δημιουργούσαν μια αφύσικη, απόκοσμη και ονειρική ατμόσφαιρα. Κοιτάζοντας πέρα στη γραμμή των ψηλών βουνοκορφών, νομίζω ότι διέκρινα και εκείνη που είχε περιγράψει ο δύστυχος ο Λέηκ, στεφανωμένη μ' ένα οχύρωμα. Φαινόταν μισοχα-μένη στην αλλόκοτη ανταρκτική καταχνιά —μια καταχνιά που ίσως ευθυνόταν για την αρχική, λαθεμένη εντύπωση του Λέηκ ότι είχε δει καπνούς ηφαιστείων.rnΑκριβώς μπροστά μας τώρα ξανοιγόταν το πέρασμα, ομαλό και ανεμοδαρμένο ανάμεσα σε δυο τραχιές και κακόβουλα βλοσυρές, μυτερές κορφές που ορθώνονταν δεξιά κι αριστερά σαν πυλώνες. Πιο πέρα ο ουρανός φαινόταν ν' αναβράζει από τις στροβιλιζόμενες καταχνιές, φωτισμένος από το χαμηλό πολικό ήλιο —ο ουρανός εκείνου του μυστηριακού απώτερου βασιλείου που νιώθαμε ότι ποτέ δεν είχε αντικρίσει μάτι ανθρώπου.rn……………………………….

Επί ατέλειωτα χιλιόμετρα προς κάθε κατεύθυνση, η πόλη απλωνόταν δίχως καν να δείχνει σημεία αραίωσης. Πραγματικά, καθώς τα μάτια μας την ακολουθούσαν δεξιά κι αριστερά, κατά μήκος των χαμηλών, αλλά ολοένα και ψηλότερων λόφων που τη χώριζαν από τα πραγματικά τιτάνια βουνά, η πόλη δε φαινόταν να σταματά πουθενά. Μονάχα μια διακοπή της βλέπαμε, κάπου προς τ' αριστερά του περάσματος που μας είχε βγάλει εδώ. Προφανώς είχαμε απλώς βγει τυχαία σ' ένα περιορισμένο σημείο ενός οικοδομικού συμπλέγματος με ανυπολόγιστη έκταση.rnΤα χαμηλά ριζοβούνια ήταν σχεδόν σκεπασμένα με αλλόκοτα πέτρινα κτίσματα που, κατά κάποιο τρόπο, συνέδεαν την τρομερή πόλη με τους ήδη γνωστούς κύβους και οχυρώματα, τα οποία φαίνονταν ν' αποτελούν τα εξωτερικά, ορεινά της φυλάκια. Αυτά τα τελευταία, όπως εξάλλου και τα περίεργα ανοίγματα των σπηλαίων, ήταν τόσο πολυάριθμα στις εσωτερικές όσο και στις εξωτερικές πλαγιές των βουνών.rn…………………………………………..

Θα ήταν βαρετό να δώσω μια λεπτομερή, συνεχόμενη περιγραφή των περιπλανήσεων μας σ' εκείνη τη σπηλαιώδη, πεθαμένη μυρμηγκοφωλιά της αρχαϊκής πέτρας —εκείνο τον τερατώδη κρυψώνα των αρχέγονων μυστικών που τώρα, για πρώτη φορά ύστερα από αμέτρητους γεωλογικούς αιώνες, τη σιγαλιά του έσπαζε ο ήχος από ανθρώπινα πόδια. Άλλωστε δε θα πρόσφερε τίποτα παραπάνω στον αναγνώστη, γιατί το μεγαλύτερο μέρος του όλου φριχτού δράματος και τα όσα μάθαμε προέρχονται από την απλή μελέτη των ανάγλυφων που γέμιζαν σχεδόν όλους τους τοίχους.rnΟι φωτογραφίες αυτών των γλυπτών, που τραβήχτηκαν με τη βοήθεια φλας, θα αποτελέσουν μια πολύτιμη συμπληρωματική συμβολή στην τεκμηρίωση της αλήθειας των όσων αποκαλύπτουμε τώρα. Λυπάμαι μονάχα που δεν είχαμε περισσότερα φιλμ μαζί μας. Ακόμη κι έτσι, όταν εξαντλήθηκε το φωτογραφικό μας υλικό, συνεχίσαμε κάνοντας πρόχειρα σκίτσα ορισμένων από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά.rnΤο κτίριο στο οποίο είχαμε μπει ήταν απέραντο και ιδιαίτερα περίτεχνο, δίνοντας μια καλή ιδέα της εντυπωσιακής αρχιτεκτονικής εκείνου του λαού από το άγνωστο γεωλογικό παρελθόν. Οι εσωτερικοί μεσότοιχοι ήταν πιο λεπτοί από τους εξωτερικούς τοίχους, αλλά στους κατώτερους ορόφους διατηρούνταν σ' εξαιρετικά καλή κατάσταση. Την όλη διαρρύθμιση χαρακτήριζε μια δαιδαλώδης πολυπλοκότητα. Υπήρχαν περίεργα ανώμαλες διαφορές μεταξύ των διαφόρων ορόφων και θα είχαμε σίγουρα χαθεί από τα πρώτα βήματα αν δε σημαδεύαμε το δρόμο μας με τα σκισμένα χαρτάκια.rnΑποφασίσαμε να ξεκινήσουμε την έρευνα από τα πιο ερειπωμένα ανώτερα τμήματα του κτιρίου. Έτσι ανεβήκαμε εκείνο το λαβύρινθο για καμιά τριανταριά μέτρα ακόμη, ως το σημείο όπου τα δωμάτια του τελευταίου ορόφου ήταν πλέον σκέτα ερείπια, πνιγμένα στον πάγο, που έχασκαν προς τον πολικό ουρανό. Για να φτάσουμε ως εκεί είχαμε ακολουθήσει απότομες πέτρινες ράμπες ή κεκλιμένα επίπεδα με εγκάρσια υποστυλώματα, που παντού αντικαθιστούσαν τις σκάλες. Τα δωμάτια που συναντήσαμε στο δρόμο μας είχαν τα πλέον απίθανα σχήματα και διαστάσεις, από πεντάκτινα αστέρια μέχρι τρίγωνα και τέλειους κύβους. Δε θα έπεφτα πολύ έξω αν έλεγα ότι κατά μέσο όρο το δάπεδο ήταν περίπου δέκα επί δέκα και το ύψος γύρω στα έξι μέτρα, αν και υπήρχαν και πολλά αρκετά μεγαλύτερα.rnΑφού εξετάσαμε προσεκτικά τους ψηλότερους ορόφους μέχρι και το επίπεδο του παγετώνα, αρχίσαμε πάλι την κάθοδο, όροφο με όροφο, προς το θαμμένο τμήμα. Σύντομα διαπιστώσαμε ότι βρισκόμαστε σ' ένα ατέλειωτο λαβύρινθο από συνεχό-

Θα ήταν βαρετό να δώσω μια λεπτομερή, συνεχόμενη περιγραφή των περιπλανήσεων μας σ' εκείνη τη σπηλαιώδη, πεθαμένη μυρμηγκοφωλιά της αρχαϊκής πέτρας —εκείνο τον τερατώδη κρυψώνα των αρχέγονων μυστικών που τώρα, για πρώτη φορά ύστερα από αμέτρητους γεωλογικούς αιώνες, τη σιγαλιά του έσπαζε ο ήχος από ανθρώπινα πόδια. Άλλωστε δε θα πρόσφερε τίποτα παραπάνω στον αναγνώστη, γιατί το μεγαλύτερο μέρος του όλου φριχτού δράματος και τα όσα μάθαμε προέρχονται από την απλή μελέτη των ανάγλυφων που γέμιζαν σχεδόν όλους τους τοίχους.rnΟι φωτογραφίες αυτών των γλυπτών, που τραβήχτηκαν με τη βοήθεια φλας, θα αποτελέσουν μια πολύτιμη συμπληρωματική συμβολή στην τεκμηρίωση της αλήθειας των όσων αποκαλύπτουμε τώρα. Λυπάμαι μονάχα που δεν είχαμε περισσότερα φιλμ μαζί μας. Ακόμη κι έτσι, όταν εξαντλήθηκε το φωτογραφικό μας υλικό, συνεχίσαμε κάνοντας πρόχειρα σκίτσα ορισμένων από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά.

……………………………………………..

Αλλά και τούτη η περιοχή ολόγυρα μας δεν ήταν λιγότερο παράξενη, έστω κι αν δεν τη βάραινε τόσο εκείνη η ακατονόμαστη κατάρα. Λίγο μετά την ίδρυση της πόλης η μεγάλη οροσειρά έγινε η έδρα μεγάλων ναών και πολλά ανάγλυφα έδειχναν πόσο αλλόκοτοι και φανταστικοί πύργοι υψώνονταν κάποτε προς τους ουρανούς, εκεί όπου τώρα βλέπαμε μονάχα τους περίεργους κύβους και τα οχυρά. Με το πέρασμα των αιώνων είχαν εμφανιστεί και οι σπηλιές, που αργότερα διαμορφώθηκαν σε παρεκκλήσια των ναών.rnΜε το χρόνο, σε ακόμη μεταγενέστερους αιώνες, όλες οι ασβεστολιθικές φλέβες της περιοχής είχαν φαγωθεί από τα υπόγεια νερά, έτσι που τα βουνά, τα ριζοβούνια και οι χαμηλότερες πεδιάδες είχαν μεταβληθεί σε αληθινά δαιδαλώδη δίκτυα από αλληλοσυνδεόμενα σπήλαια και σήραγγες. Πολλά περιγραφικά ανάγλυφα μιλούσαν για τις εξερευνήσεις βαθιά κάτω από το έδαφος και για την τελική ανακάλυψη εκείνης της ζοφερής ανήλιαγης θάλασσας που υπήρχε στα σπλάχνα της γης.rnΑυτή η απέραντη σκοτεινή άβυσσος είχε προφανώς σχηματιστεί από το μεγάλο ποτάμι που κατηφόριζε από εκείνα τ' ανώνυμα και φρικαλέα δυτικά βουνά. Το ρεύμα του αρχικά παρέκαμπτε τη βάση της οροσειράς των Παλιών και έρεε παράλληλα στους πρόποδες της για να χυθεί τελικά στον Ινδικό Ωκεανό, μεταξύ της Γης του Μπαντ και της Γης του Τόττεν στην ακτογραμμή του Γουίλκς. Αλλά λίγο λίγο είχε διαβρώσει και καταφάει το ασβεστολιθικό υπέδαφος του βουνού στο σημείο της στροφής, ώσπου κάποτε το ανελέητο ρεύμα του είχε φτάσει ως τα σπήλαια των υπόγειων δεξαμενών και είχε ενωθεί μαζί τους για να σκάψουν μια ακόμη βαθύτερη άβυσσο. Τελικά ολόκληρος ο όγκος του άδειασε στην καταβόθρα των κούφιων λόφων αφήνοντας στεγνή την παλιά κοίτη του προς τον ωκεανό.

………………………..

Η σύνδεση των παλιών με τους νέους τόπους διαμονής έγινε πιο αποτελεσματική με την ομαλοποίηση και τις βελτιώσεις στις όσες υπόγειες προσβάσεις ήδη υπήρχαν, καθώς και με τη διάνοιξη πολυάριθμων τούνελ που συνέδεαν κατευθείαν την αρχαία μητρόπολη με τη μαύρη άβυσσο. Τα τελευταία ήταν απότομα κατηφορικές σήραγγες, τα στόμια των οποίων σχεδιάσαμε προσεκτικά ύστερα από επιμελείς υπολογισμούς, στον πρόχειρο χάρτη που φτιάχναμε. Ήταν φανερό ότι τουλάχιστον δυο από αυτές τις σήραγγες βρίσκονταν σε προσιτά κοντινή απόσταση, στις παρυφές της πόλης προς τη μεριά των βουνών. Η μια δεν απείχε παραπάνω από τετρακόσια με πεντακόσια μέτρα προς την αρχαία κοίτη του ποταμού και η άλλη σε περίπου διπλάσια απόσταση προς την αντίθετη κατεύθυνση.rnΜόλο που η υγρή άβυσσος διέθετε σε μερικά σημεία κάποιες κλιμακωτές ακτές στεγνής γης, οι Παλιοί προτίμησαν να χτίσουν τη νέα πόλη τους κάτω από το νερό —προφανώς για να εξασφαλίσουν μια πιο ομοιόμορφα κατανεμημένη θερμοκρασία. Το βάθος της κρυμμένης θάλασσας φαίνεται να ήταν πολύ μεγάλο, έτσι που και η εσωτερική θερμότητα της Γης συνέβαλε στη διαρκή κατοικισιμότητα της περιοχής.

……………………………

Η ώρα ήταν τώρα οχτώ το βράδυ και δεν διαθέταμε αρκετές εφεδρικές μπαταρίες για να κρατάμε συνέχεια αναμμένους τους φακούς μας. Είχαμε φάει τόσο χρόνο στη μελέτη και το σκιτσάρισμα κάτω από το επίπεδο του παγετώνα που οι μπαταρίες μας είχαν ήδη συμπληρώσει τουλάχιστον πέντε ώρες χρήσης. Μόλο που είχαν προβλεπόμενη διάρκεια ζωής για περίπου άλλες τέσσερις ώρες, αν κρατούσαμε τον ένα φακό σβηστό —εκτός από τα πολύ ενδιαφέροντα ή δύσβατα σημεία— μπορεί να καταφέρναμε να τις κάνουμε να κρατήσουν περισσότερο με κάποια περιθώρια ασφαλείας.rnΘα ήταν πολύ δυσάρεστο να μείνουμε χωρίς φως σε τούτες τις κυκλώπειες κατακόμβες- έτσι, αν θέλαμε να κάνουμε και εκείνη την επίσκεψη στην άβυσσο, έπρεπε να εγκαταλείψουμε κάθε άλλη μελέτη των ανάγλυφων. Βέβαια, τώρα που η περιέργεια είχε αποδειχτεί πιο δυνατή από το φόβο μας, σκοπεύαμε να επισκεφτούμε ξανά αυτό το μέρος, για μέρες ή και εβδομάδες εντατικής μελέτης και φωτογράφισης- αλλά για την ώρα έπρεπε να βιαστούμε.rnΤ' αποθέματα μας σε χαρτί για σημάδεμα του δρόμου δεν ήταν ανεξάντλητα. Έτσι με λύπη μας υποχρεωθήκαμε να θυσιάσουμε όσα σημειωματάρια και χαρτιά σχεδίου μας περίσσευαν, αν και κρατήσαμε ένα μεγάλο καρνέ. Στη χειρότερη περίπτωση θα καταφεύγαμε στη μέθοδο χάραξης των βράχων. Και τέλος, ακόμη κι αν χανόμαστε, θα μπορούσαμε να ξαναβρούμε το δρόμο μας πίσω στο φως ακολουθώντας τη μια ή την άλλη σήραγγα με τη μέθοδο του «δοκιμάζουμε και βλέπουμε» —φτάνει βέβαια να μη μας πίεζε ο χρόνος.

……………………………………..

Κάτι από τον παλιό επιστημονικό ζήλο ξύπνησε μέσα μας, αλλά δυστυχώς δεν είχαμε άλλο φιλμ για να φωτογραφήσουμε αυτά τ' αφύσικα πλάσματα. Έτσι τ' αφήσαμε στην ησυχία τους και συνεχίσαμε το δρόμο προς την άβυσσο. Είχαμε τώρα μια σίγουρη απόδειξη ότι ο διαδρομή ως εκεί ήταν ελεύθερη ενώ τα σποραδικά χνάρια των πιγκουίνων μάς έδειχναν τη σωστή κατεύθυνση.rnΛίγο αργότερα αρχίσαμε να κατηφορίζουμε ένα μακρύ, χαμηλό και δίχως ανοίγματα διάδρομο, περίεργα γυμνό από ανάγλυφα. Από την απότομη κλίση του μαντέψαμε ότι θα πρέπει να πλησιάζαμε επιτέλους στην είσοδο της σήραγγας. Στο δρόμο μας είχαμε συναντήσει ακόμη δυο λευκούς πιγκουίνους και είχαμε ακούσει τις φωνές άλλων από πιο μπροστά. Ύστερα ο διάδρομος τέλειωνε απότομα σ' έναν τεράστιο ανοιχτό χώρο που η ξαφνική θέα του μας έκοψε την ανάσα. Ήταν ένα τέλειο ημισφαίριο με διάμετρο τουλάχιστον τριάντα μέτρα και ύψος δεκαπέντε. Ολόγυρα στους τοίχους κατέληγαν πολλοί χαμηλοί θολωτοί διάδρομοι, εκτός από ένα σημείο όπου έχασκε ένα πελώριο σκοτεινό, αψιδωτό άνοιγμα. Με το μέγεθος του έσπαζε τη συμμετρία των άλλων, φτάνοντας στο ύψος των πέντε μέτρων. Ήταν η είσοδος προς τη μεγάλη άβυσσο.

………………………………………

Μετά φτάσαμε σε μια απρόσμενη διεύρυνση της σήραγγας για την οποία δε μας είχαν προειδοποιήσει τ' ανάγλυφα. Ήταν ένα κατά τα φαινόμενα φυσικό, ψηλοτάβανο σπήλαιο με επίπεδο δάπεδο και ελλειψοειδές σχήμα. Ο χώρος ήταν γύρω στα είκοσι πέντε μέτρα μακρύς και δεκαπέντε πλατύς, με πολλά πελώρια πλευρικά ανοίγματα που οδηγούσαν πέρα σε μυστηριακά σκοτάδια.rnΑν και εκ πρώτης όψεως το σπήλαιο φαινόταν φυσικό, όταν το εξετάσαμε καλύτερα στο φως και των δυο φακών, διαπιστώσαμε ότι ήταν φτιαγμένο από την κατεδάφιση αρκετών ενδιάμεσων τοιχωμάτων παρακείμενων θαλάμων ή τούνελ. Οι τοίχοι είχαν τραχιά επιφάνεια και από την ψηλή, θολωτή οροφή κρέμονταν άφθονοι σταλακτίτες, αλλά το βραχώδες δάπεδο είχε λειανθεί και ήταν αφύσικα καθαρό από σκουπίδια ή συντρίμμια, ακόμη κι από την παραμικρή σκόνη.rnΕκτός από την κεντρική σήραγγα που ακολουθούσαμε, το ίδιο αφύσικα καθαρό ήταν το δάπεδο και σε όλες τις μεγάλες γαλαρίες που ξεκινούσαν από το σπήλαιο. Το γεγονός ήταν τόσο παράξενο που μας προβλημάτισε αρκετά, αλλά δεν καταφέραμε να βρούμε καμιά εξήγηση. Η παράξενη νέα μπόχα που μόλις πρόσφατα είχε προστεθεί στην άλλη ακατονόμαστη μυρωδιά ήταν εξαιρετικά έντονη εδώ, τόσο που σκέπαζε εντελώς την πρώτη. Κάτι στην όλη όψη που είχε τούτο το μέρος, με το γυαλισμένο και σχεδόν αστραφτερό του δάπεδο, το έκανε να φαντάζει πιο ακαθόριστα αινιγματικό και πιο φρικαλέο απ' όλα τα όσα άλλα τερατώδη πράγματα είχαμε συναντήσει ως τώρα.

………………………………………

rnΟ αλόγιστα χρησιμοποιημένος φακός μας αποκάλυψε τώρα μπροστά μας το μεγάλο ευρύχωρο σπήλαιο όπου κατέληγαν οι διάφορες σήραγγες. Νιώσαμε μεγάλη ανακούφιση που αφήναμε πίσω μας εκείνα τα νοσηρά, ξανασκαλισμένα ανάγλυφα —που σχεδόν νιώθαμε την παρουσία τους ακόμη κι όταν ήταν ουσιαστικά αθέατα.rnΣτη θέα της σπηλιάς, μας κατέβηκε η ιδέα να επιχειρήσουμε να μπερδέψουμε το διώκτη μας ώστε να χάσει τα ίχνη μας σε τούτο το δαιδαλώδες σημείο κατάληξης τόσων σηράγγων.

……………………………………………….

Αφού ξαποστάσαμε για λίγο βγάζοντας τους γυλιούς μας, που από ένστικτο είχαμε κρατήσει σ' όλη τη διάρκεια της απεγνωσμένης φυγής, κουμπώσαμε πάλι τα βαριά μας ρούχα και ετοιμαστήκαμε για το δρόμο της επιστροφής. Μας περίμενε ακόμη το κοπιαστικό κατέβασμα από τα χαλάσματα και η πορεία μέσα από τον πανάρχαιο πέτρινο λαβύρινθο ως τα ριζοβούνια όπου περίμενε το αεροπλάνο μας. Για τα όσα μας είχαν κάνει να φύγουμε πανικόβλητοι από τα σκοτάδια των μυστικών και αρχαϊκών αβύσσων της Γης δεν ανταλλάξαμε ούτε κουβέντα.rnΣε λιγότερο από ένα τέταρτο της ώρας είχαμε βρει την απότομη ανηφοριά προς τα ριζοβούνια και το αρχαίο κλιμακωτό επίπεδο, δίπλα από το οποίο είχαμε κατηφορίσει στο δρόμο για την πόλη. Πιο πέρα, ανάμεσα στ' αραιά ερείπια της πλαγιάς, είδαμε να διαγράφεται η σκοτεινή σιλουέτα του μεγάλου αεροπλάνου.rnΣτα μισά της ανηφοριάς κοντοσταθήκαμε για να πάρουμε πάλι μια ανάσα και γυρίσαμε ν' αγναντέψουμε ξανά πέρα σ' εκείνο το φανταστικό πανόραμα των απίστευτων πέτρινων όγκων που απλωνόταν κάτω από τα πόδια μας.

………………………………………………….

Είναι απόλυτα αναγκαίο, για τη γαλήνη και την ασφάλεια της ανθρωπότητας, ν’ αφεθούν στην ησυχία τους μερικές από τις σκοτεινές γωνιές και τ’ απάτητα βάθη της γης.n…………………………rn.........................................»

Χρήστος Δ. ΤσατσαρώνηςrnΕξάρχεια, Αθήνα