Πηγή κειμένου το κεφάλαιο "Τα σπήλαια της Μάνης" από το βιβλίο "Λακωνικά Περίεργα" της Ευαγγελίας Κ. Καπετανάκου, έκδοσις δευτέρα, εν Αθήναις 1909 και Α' αναστατική έκδοση από τις εκδόσεις Πελασγός (www.hellasbooks.gr, thl. 210 6440021) το Μάρτιο του 2001 (ISBN 960-522-126-8).
Το κεφάλαιο μεταξύ άλλων αναφέρεται και στο σπήλαιο του "Δειρού" (ορθογραφία πρωτοτύπου) "του οποίου τα θαυμάσια, ιδού πως διηγούνται οι εξερευνήσαντες αυτό".
"Εισήλθομεν έρποντες και κρατούντες φανούς και σπάγγον προσδεδεμένον εις την είσοδον. Αφού ως ερπετά εσύρθημεν μερικόν διάστημα ένεκα της στενότητος του χώρου, εφθάσαμεν τέλος εις μέρος ανοικτόν. Η επικρατούσα εκεί υγρασία, η απόλυτος σιγή και το σκότος μας διέθεσαν ευθύς εξ' αρχής δυσαρέστως. Πλην μόλις υψώσαμεν τους φανούς, αστραπαί αιφνιδίως εξηκοντίσθησαν εις το περιβάλλον κενόν και αδαμάντων μυρίαι ανταύγειαι διέτρεξαν το ερεβώδες χάος. Η αρχικώς δυσμενής εντύπωσις μας τόρα μετεβλήθη εις θαυμασμόν και έστημεν άφωνοι προ του ωραίου θεάματος.
Πλαγίως ημών και άνωθεν των κεφαλών μας εκρέμαντο αναρίθμητοι σταλακτίται διαφόρων μεγεθών και σχημάτων λάμποντες εις του φωτός τας ακτίνας. Εδώ πληθύς λεπτών μικρών σταλακτιτών ωμοίαζε με κρόσσια, εκεί άλλοι πλατείς και ομαλοί εφαίνοντο, ως δίσκοι εξ αργύρου κατασκευασμένοι, παρέκει άλλοι μακροί και ογκωδέστατοι ήσαν παρόμοιοι με κίονας εκ παλλεύκου μαρμάρου λαξευθέντας. Αλλαχού εκλείετο ο χώρος ολοσχερώς υπό αναριθμήτων μακρών και λεπτών σταλακτιτών θραυομένων εν γλυκυτάτω τριγμώ αμέσως, ως εθίγομεν αυτούς, ενώ το εν αυτοίς ενυπάρχον νερόν κατέπιπτεν εν είδει βροχής στιγμιαίας. Άλλοι σταλακτίται εσχημάτιζον δρύφακτον, άλλοι είχον τοιαύτην διάπλασιν, ώστε ωμοίαζον άλλοι με αγγεία, άλλοι με ζώα, άλλοι με ανθρώπους και άλλοι με αγάλματα. Η δε οροφή του σπηλαίου υψηλή ή χαμηλή, κυματοειδής ή ομαλή είχε τόσον πλήθος σταλακτιτών ώστε μας εφαίνετο ως αγρός σταχύων αντεστραμμένος".
....και το κεφάλαιο τελειώνει:
"Αυταί είνε εν συντομία αι εντυπώσεις των εξευρευνησάντων το σπήλαιον. Αλλ' εκτός των σταλακτιτών υπάρχουν εν αυτώ και λίμναι μεγάλαι και πολλά άλλα θυμάσια, όλα έργα της ΑΙΩΝΙΑΣ ΦΥΣΕΩΣ".
Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης