Ομιλία : ΚΑΤΣΙΑΒΟΣ Θ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ πρώην μέλος Δ.Σ. ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο.
Φοβάμαι την ΠΤΩΣΗ! Εσείς την φοβάστε;
ΕΓΩ είχα πάντοτε φόβο για την πτώση!
Μεγαλώνοντας μέσα στη δεκαετία του ’80 με είχε επηρεάσει πολύ η τηλεόραση με όλες αυτές τις ταινίες και σήριαλ διάσωσης Ανθρώπινων ζωών, με ασθενοφόρα και ηλεκτροσόκ για ανάνηψη , την πυροσβεστική με εγκλωβισμούς σε φωτιές, πτώσεις αεροσκαφών σε αεροπειρατεία, παιδιά και ορειβάτες που γλιστρούν στο χείλος του γκρεμού…
Όλα αυτά τα κουβαλούσα άθελά μου, μέσα μου όταν 27 χρονών ήρθα να μάθω Σπηλαιολογία.
Έχοντας αυτή την…φοβία για την πτώση, δηλαδή αυτή την ανασφάλεια να κρέμεσαι στο κενό, αποφάσισα να συγκεντρώσω τις σκέψεις, τις εμπειρίες και ότι έχω διαβάσει γύρω από αυτό το θέμα και να το φιλοσοφήσουμε λίγο μαζί!
Έτσι αλλάζει και η ζωή σου. Εάν καταφέρεις να αλλάξεις και τις ζωές και των άλλων ανθρώπων καλείσαι ηγέτης. Πρέπει όμως να υπηρετήσεις να ανυψώσεις και να ανυψωθείς.
Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που νιώθουν κάποια μυστηριώδης και ανίκητη έλξη με τα βουνά πέρα από το συνηθισμένο δέος που προκαλούν σε όλους τους ανθρώπους υπερβλητικό όγκο τους…
Αρχικά ο οδοιπόρος θα πάρει το πρώτο μάθημα του όταν καταλάβει πόσο ζωντανή είναι η βιοποικιλότητα του βουνού, καθώς τα τέσσερα κύρια στοιχεία της φύσης: Αέρας – Φωτιά – Νερό – Γη συναντιούνται σε ένα αέναο κύκλο ζωής, πάνω στο βουνό. Είναι αναμφίβολα ο τόπος που θα σε διδάξει το νόημα της ζωής και θα σου δείξει τον τρόπο προς την κατάλληλη στάση ζωής.
Το “μαγικό” με την ορεινή Ελλάδα είναι ότι αρκεί να περπατήσεις μόνος, σε κάποια πλαγιά της και νιώθεις τα μυστικά της. Έχω παρατηρήσει ότι όποτε έχω κάνει ορειβασία με μεγάλη παρέα τα αστεία και τα γέλια είναι ευφορία, αλλά ακούγεται μόνο η ανθρώπινη πλευρά. Όποτε είναι λιγότερα άτομα, δύο-τρεις, είναι καλύτερα αλλά πάλι πρέπει να πεζοπορούν για τον ίδιο σκοπό. Μόνο όταν κάνεις ορειβασία μόνος σου, η προσοχή όλου του ορεινού όγκου εστιάζεται επάνω σου, ενώ εσύ αφουγκράζεσαι τις δονήσεις του βράχου και αρχίζεις να ανοίγεις τις σκέψεις σου, βγαίνουν στην επιφάνεια οι υπαρξιακές σου ερωτήσεις και οι υψηλοί σου στόχοι, και αρχίζει ο διάλογος. Οι απαντήσεις στα ερωτήματά σου θα έρθουν σαν ξαφνικές εμπνεύσεις…
Όποιος έχει διαβάσει και την ελληνική μυθολογία, αρχίζει να καταλαβαίνει ξεκάθαρα κάποια από τα νοήματά της όπως αυτό που αναφέρεται στο μοίρασμα του κόσμου μεταξύ των κυριοτέρων θεών: ο Δίας είχε μόνο εξουσία στον ουρανό, ο Ποσειδών είχε εξουσία μόνο στη θάλασσα και ο Άδης είχε εξουσία στο κάτω κόσμο. Αλλά στη Γη είχαν εξουσία και επίδραση και οι τρεις! Μελετώντας γεωλογία και σπηλαιολογία, καταλαβαίνουμε ότι ο Δίας επιδρά στη γη με τη βροχή και τους Ανέμους, ο Ποσειδών μέσω της θάλασσας με την συμπίεση και ο Άδης με τους σεισμούς!
Από λεξικό συμβόλων διαβάζουμε ότι, το σύμβολο της Σπηλιάς είναι Αρχέτυπο Δύναμης, ένα σύμβολο του σύμπαντος, ένας ομφαλός, το κοσμικό κέντρο, η καρδιά, ο τόπος ένωσης του Εαυτού και του Εγώ, ο τόπος συνάντησης του Θείου και του Ανθρώπου. Γι’ αυτό και όλοι θνήσκοντες θεοί και σωτήρες γεννώνται μέσα σε σπηλιές. Το σπήλαιο είναι ακόμη εσωτερική γνώση, εκείνο που είναι κρυμμένο, ένας τόπος μύησης και δεύτερης γέννησης, η θηλυκή αρχή, η μήτρα της Μητέρας Γης. Αποτελεί ταυτόχρονα τόπος ταφής και επαναγέννησης από τον οποίο ο άνθρωπος αναδύεται. Η σπηλιά και η καρδιά συμβολίζονται με το θηλυκό καθοδικό τρίγωνο, το βουνό είναι η αρσενική αρχή (σταλαγμίτες-σταλακτίτες) δηλαδή το ορατό και το εξωτερικό που παριστάνονται με το ανοδικό τρίγωνο, ενώ η σπηλιά μέσα στο βουνό είναι το θηλυκό, το κρυμμένο και το κλειστό, και τα δύο είναι κοσμικά κέντρα. Οι τελετουργίες μύησης πολύ συχνά λαμβάνουν χώρα μέσα σε σπηλιές, επειδή συμβολίζουν τον κάτω κόσμο και το μνήμα όπου επέρχεται ο θάνατος πριν από την επαναγέννηση και τη φώτιση.
Σαν ένας τόπος μύησης είναι και ιερός τόπος και η είσοδος σ’ αυτόν κρυβόταν από τον βέβηλο, με έναν λαβύρινθο ή ένα επικίνδυνο πέρασμα, που συχνά το φύλαγε κάποιο τέρας ή μια υπερφυσική οντότητα και η είσοδος μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την υπερνίκηση της δύναμης που εναντιωνόταν (υποσυνείδητο).
Η είσοδος στην σπηλιά σημαίνει επίσης την επιστροφή στην μήτρα της Μητέρας Γης, όπως και η ταφή σε σπηλιά. Το πέρασμα μετά από την σπηλιά αντιπροσωπεύει την αλλαγή κατάστασης και επιτυγχάνεται με την υπερνίκηση των επικίνδυνων δυνάμεων.
Αυτοί που πρόκειται να εισέλθουν να γνωρίσουν τον εσωτερικό και ανήλιαγο κόσμο των βουνών πρόκειται να λάβουν μια διαφορετική μύηση και μια νέα νοοτροπία.
Τελικά ο μικρός Άδης είναι πολύ πιο ευρύχωρος από ότι φανταζόμαστε. Είναι ένα ολόκληρο εργαστήρι απόσταξης και ανακύκλωσης των υλικών αλλά και γλυπτικής τέχνης: Το στείρο νερό της βροχής καθώς αποστραγγίζεται αργά στα σωθικά του βουνού και εμπλουτίζεται με όλα τα μεταλλικά στοιχεία που περιέχει η σύσταση του βουνού! Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την ζωή εάν σκεφθούμε τη μεγάλη ποικιλία διαφορετικών πετρωμάτων στην σύσταση πετρολογίας των ελληνικών βουνών. Ποιος δεν θα ήθελε να πίνει υπέρ υγείας αυτό το νερό.
Γίνεται επίδραση πάνω στην κρυσταλλική δομή του νερού! Αρκεί να προσπαθήσει να φανταστεί κανείς όλες τις αρχέγονες μνήμες αυτών των πετρωμάτων που αποτελούνται από πετρώματα και ιζήματα ωκεανών εκατομμυρίων ετών, και την επίδραση που μπορούν να έχουν στην ψυχική ενέργεια του νερού που καταναλώνεται από ανθρώπους και ζώα του τόπου, επιδρώντας στην ψυχοσωματική τους σύνθεση. Υπάρχει…νερό της ζωής και νερό της λήθης η λησμονιάς.
Η ροή νερού από την απλή σταγονοροή μέχρι τον παγωμένο καταρράκτη νερού που χύνεται από τις υπόγειες κοιλότητες και τους κεντρικούς αγωγούς, δημιουργεί αρνητικά ιόντα στον αέρα των σπηλαίων με αισθητά, καλή επιρροή στα ανθρώπινα κύτταρα, δημιουργώντας ευεξία. Η διαφορά είναι αισθητή από κάποιο ξηρό σπήλαιο χωρίς σταγονοροή, με αποικίες νυχτερίδων και παρουσία ανθυγιεινής συσσώρευσης ραδονίου.
Γενικά, διαφέρει η νοοτροπία του ορειβάτη από του σπηλαιολόγου. Ο πρώτος είναι επί το πλείστον, ηλιοκαμένος, καθώς στη πορεία ανάβασης, έχει βοηθό του και στόχο του τον Ήλιο-Θεό. Υποσυνείδητα ξέρει ότι ακόμη και σε κακοκαιρία ή σε χιόνια έχει διεξόδους διαφυγής και βοήθειας από γήινα διασωστικά μέσα. Έχει πάντα τον ουρανό από πάνω του. Αντίθετα ο σπηλαιολόγος μπορεί να περάσει ολόκληρα καλοκαίρια χλωμός καθώς το περιβάλλον που εξερευνεί είναι ανήλιαγο. Στις καταβάσεις του έχει μια αίσθηση ότι απομακρύνεται από τον κόσμο και το Φως-Θεό του προς άγνωστο περιβάλλον και υποσυνείδητα έχει την αίσθηση ότι ίσως και να μην ξαναγυρίσει ποτέ. Γι’αυτό πάντοτε το σχοινί που τον έχει κατεβάσει. Μοιάζει σαν τον μίτο του λαβύρινθου και του θυμίζει πάντα διάφορες προσπάθειες ηρώων της μυθολογίας σε ανάλογες παρορμήσεις.
Πριν καταλήξουμε σπηλαιοβάτες-σπηλαιολόγοι και σπηλαιοκαταβάτες, υπήρχε έντονη διάθεση για δράση και έργο, αλλά δεν ξέραμε προς τα πού. Τελικά βρήκαμε νόημα στη ζωή μας.
Όταν βρισκόμαστε σε κάποια άγνωστη περιοχή, είναι στη φύση μας να περιμένουμε το αναπάντεχο, το ανύποπτο. Βρισκόμαστε σε υπερδιέγερση και στεκόμαστε ακίνητοι στον κάθε θόρυβο.
Η επιτυχία του εξερευνητή των σπηλαίων όμως, είναι ακριβός αυτό, το να έχει μια πόρτα ανοιχτή για το απρόοπτο! Πολλοί άνθρωποι έτσι νιώθουν ανασφαλείς αγχώδης, προτιμούν να είναι όλα μελετημένα, υπολογισμένα με ακρίβεια και σχεδιάζουν κάθε κίνησή τους, κάθε βήμα τους. Μέσα στην απόλυτη ασφάλεια και προβλεψιμότητα δεν πρόκειται να σου συμβεί κάτι πρωτόγνωρο. Πρέπει να απαρνηθείς γι λίγο την συνήθη ροή των πραγμάτων. Δεν υπάρχει τίποτε να ανακαλύψεις στο σύνηθες, στο κτιστό, στο προκατασκευασμένο, στο τακτικό. Δεν είναι απαραίτητο να κινδυνεύσεις τη σωματική σου ακεραιότητα, απλώς πρέπει να γίνεις πιο μεθοδικός, επινοητικός, προπάντων ευέλικτος και ανοικτός στην πολύπλευρη θέαση των πραγμάτων και των εννοιών. Έτσι ξαφνικά, ένας μαγικός κόσμος εμπειριών, θα περάσει απ’ έξω από το κατώφλι σου. Εάν κινηθείς προς τα έξω, οι πιθανότητες να σου συμβούν πράγματα, μοναδικά, αυξάνουν… Κάτι που φαίνεται ρίσκο για κάποιον, γίνεται τρόπος ζωής και συνήθεια για τον άλλον.
Όταν ερχόμαστε σε επαφή με το περιβάλλον γύρω μας, μέσω των πέντε αισθήσεών και των ερεθισμάτων που δεχόμαστε στο σώμα μας, μεταβιβάζονται στον εγκέφαλό μας μέσω των νευρώνων – το δίκτυο του Ο.Τ.Ε. δηλαδή – μικροί ή μεγάλοι πόνοι οι οποίοι μετατρέπονται σε άγχος, κινητήρια δύναμη και σπρωχνόμαστε προς την επιβίωση. Απ’ αυτή την οπτική η ζωή μας είναι μια ζωή πόνος, γιατί συνεχώς δεχόμαστε μικρά ή μεγάλα ερεθίσματα από το περιβάλλον.
Αλλά και η εξέλιξη του ανθρώπου εξαρτάται κυρίως από το είδος των πληροφοριών που προσλαμβάνει από το περιβάλλον. Όλα τα πλάσματα θέλουν να νιώθουν ασφάλεια και αυτό ισχύει ειδικότερα για τα ανθρώπινα πλάσματα. Χωρίς αίσθηση ασφαλείας, τα νεύρα μας θα κουρελιάζονταν. Στο άλλο άκρο: όταν η ζωή γίνει βολική και απροβλημάτιστη, λιμνάζει και φυτοζωούμε. Ίσως και να αυτοκτονούμε περνώντας στο παράλογο. Πολλοί θέλουν να Δράσουν αλλά πολλές φορές δεν ξέρουν πως. Έτσι ξεκινούν να ψάχνουν στο μυστήριο. Τα αισθήματα που προκαλεί το μυστήριο είναι φόβος, αγωνία και έκπληξη.
Αν σκεφτεί κανείς για πόσα πολλά πράγματα και καταστάσεις φοβόμαστε στη ζωή μας, θα απορήσει με το πόσα λίγα γνωρίζουμε για τον ίδιο το φόβο. Μύθοι και θρησκείες των λαών, ολόκληρη η εσωτερική παράδοση, φιλοσοφικές ιδέες, η τέχνη συμβολισμοί κι αρχετυπικές εικόνες, όλα μιλούν γι’αυτόν. Τι είναι όμως ο φόβος και πως μπορεί να τον προσεγγίσει κανείς
Λαμπερά πνεύματα, άνθρωποι έξυπνοι και αναγνωρισμένοι κοινωνικά, άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο, έχουν πάντα κάτι που φοβούνται. Είμαστε κάπως ανυποψίαστοι σχετικά με τη δύναμη του φόβου. Ό άνθρωπος είναι η κατ’ εξοχήν “μηχανή” ικανή για αφηρημένο λογισμό. Ρόλος του νου του είναι να φρουρεί τις πύλες της αντίληψης και να απορρίπτει όσα δεν ταιριάζουν στο σχηματοποιημένο κόσμο που έχει δομήσει. Ο καθένας τρομάζει στη σκέψη ότι μπορεί να χάσει τα “λογικά” του, και ότι ο κόσμος οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να κατακρημνιστεί μέσα του. Η σκοτεινή δύναμη του φόβου, μπορεί να παρομοιαστεί σαν μια μαύρη τρύπα που απορροφά και εκμηδενίζει τα πάντα.
Είναι ένα αρχέγονο ζωικό συναίσθημα που υπάρχει όμως για να προστατεύει την ακεραιότητα ή ασφάλεια του ατόμου. Είναι ένας μηχανισμός άμυνας ή διατήρησης των ορίων ασφαλείας.
Ό φόβος του σκοταδιού είναι αυτός που γνωρίζει αμέσως ο νέος σπηλαιολόγος. Αν και ο καθένας μας έχει εμπειρίες από σκοτεινά μέρη, η απουσία ακόμη και των άστρων, αυτά τα αμυδρά λαμπυρίσματα τα οποία είναι σύμβολα της ελπίδας, δεν υπάρχουν.
Φόβοι συνήθως κρυμμένοι σε σκοτεινά περιβάλλοντα κάπου-κάπου οι πιο ανήσυχοι και πιο θαρραλέοι έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με τους απερίγραπτους τρόμους και φοβίες.
Πολλοί παλικαράδες του έξω κόσμου έχουν δηλώσει ότι δεν πρόκειται να μπουν ποτέ σε σκοτεινές τρύπες και σπήλαια. Η έλλειψη φωτός, ανέμου, η ερημιά, η υγρασία, η σιωπή τάφου ή οι παράξενοι ήχοι αποικιών νυχτερίδων, η μη αίσθηση χώρου, η μη πρόβλεψη κινδύνων από πτώση βράχων ή πλημμύρας από ξαφνική βροχόπτωση, όλα αυτά συντελούν στην δυσφήμιση των σπηλαίων ως χώροι προς αποφυγή.
Το μήνυμα που προσπαθούμε να δώσουμε όμως είναι πως μπορεί να μετατραπεί το άγνωστο και αφιλόξενο περιβάλλον σε γνωστό και οικείο μέσω της άμεσης γνωριμίας και συνήθειας.
Κατ’ αρχάς είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι, πολύ συχνά, ο όρος φοβία χρησιμοποιείται στις μέρες μας λάθος. Σε αντίθεση με το «φόβο», η «φοβία» δεν έχει άμεσο και υπαρκτό αντικείμενο. Συνεπώς, οι «απειλές» που δεχόμαστε είναι της «ιδέας» μας και ουσιαστικά, βρίσκονται μέσα σε εμάς τους ίδιους!
Στις φοβίες φαίνεται να παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες, όπως το βιολογικό μας υπόβαθρο, η κληρονομικότητα, βιώματα, εμπειρίες, ο τρόπος σκέψης και επικοινωνίας με τον εαυτό μας και τους άλλους, τα πιστεύω και οι πεποιθήσεις μας.
Καθώς περνά ο καιρός όμως και οι αποστολές συνεχίζονται, η αυτοπεποίθηση μεγαλώνει, και φτάνεις σε σημείο να μη φοβάσαι κανένα ιδιόρρυθμο εργοδότη, και κανένα δύστροπο πεθερό! Η αλλαγή εξωτερικά δεν είναι τόσο εμφανείς όσο η εσωτερική φωτιά που σιγοκαίει και γίνεται λαχτάρα μέχρι την επόμενη εξόρμηση. Έτσι αρχίζει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για προσωπικά ρεκόρ βάθους κατάβασης, μήκους διαδρομής, χρόνου παραμονής, γρήγορης εξερεύνησης και χαρτογράφησης και πρωτιάς κατάβασης σε νέο και ανεξερεύνητο βάραθρο. Είναι μνημειώδης μάλιστα η συμβουλή μητέρας σπηλαιολόγου (επειδή πολλές φορές δεν ξέρουν και αυτοί τι ακριβώς έργο κάνουμε, ίσως εμείς οι ίδιοι δεν θέλουμε να τους ανησυχούμε): Γιε μου, μην σε κοροϊδέψουν και μπεις πάλι πρώτος στην τρύπα!
Σήμερα στην Ελλάδα καθώς μεγάλο ποσοστό οριζόντιων σπηλαίων έχει εξερευνηθεί, ο σπηλαιολόγος απαιτείται να έχει γνώσεις αναρρίχησης και καταρρίχησης με σχοινί, για εξερευνήσεις βαράθρων, εκκρεμότητες κατηφορικών οπών σε οριζόντια σπήλαια, καθώς και διείσδυση υπόγειων ποταμών και σύνδεση των συστημάτων τους, μέχρι τις πηγές τους. Έτσι εκτός του φόβου του αγνώστου, απαιτείται και αθλητική δράση, για βαθύτερες και μακρύτερες εξερευνήσεις.
Μέσα στο μεθύσι των αισθήσεων και συναισθημάτων, πρέπει να πείσει ο καταβάτης, κάθε φορά τον εαυτό του, για τον λόγο που θα κάνει την κατάβαση, καθώς πολλές φορές πιάνει τον εαυτό του να μην είναι απόλυτα σίγουρος για το εγχείρημα και να αναρωτιέται. Η απάντηση ίσως είναι εύκολη: Απλή περιέργεια!
Ο κώδικας από τον οποίο είναι φτιαγμένη η ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία, ρυθμίζει τον άνθρωπο έτσι ώστε να είναι περίεργος! Να ψάχνει και να μαθαίνει. Το ανθρώπινο σύστημα είναι δυνητικό. Γεννιέται με δυνατότητες εξέλιξης και απόκτησης ικανοτήτων. Η ανάγκη για εξέλιξη είναι επιτακτική και για να το καταφέρει αυτό στον ύψιστο βαθμό, πρέπει οπωσδήποτε να εξιχνιάσει, βιώσει και αναλύσει ακόμα και τα σκοτεινότερα σημεία του εαυτού του και του περιβάλλοντός του, και τελικώς να τον απογειώσει κατά το ελληνικό πρότυπο εξέλιξης: Άνθρωπος – Ήρως - Μύστης – Δαίμων – Ημίθεος – Θεός!
• Ο φόβος του αρχάριου
• Ο φόβος της αποτυχίας του γνώθι σ’ αυτόν
• Ο φόβος του καταβάτη
• Ο φόβος του αρχηγού
• Ο φόβος του ατυχηματία
• Ο φόβος του διασώστη
Ο φόβος του αρχάριου μαθητή φαίνεται στο πρόσωπό το, ξεχωρίζει, είναι γεμάτος έκπληξη, τα μάτια του γουρλωτά και προσπαθεί να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον, ψάχνοντας κάποιον δάσκαλο. Ο φόβος της αποτυχίας μεγάλος. Χρειάζονται τεράστια αποθέματα υπομονής και επιμονής και προσπάθεια υπερπήδησης των εμποδίων.
Το μυστικό της επιτυχίας σε αυτή τη ζωή είναι να τολμάς αυτό που φοβάσαι. Χρειάζεται να αψηφούμε το φόβο και να προχωράμε, ακόμη και αν τρέμουμε ολόκληροι. Με τον τρόπο αυτόν τελικά ο φόβος θα μας εγκαταλείψει. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε και να νικήσουμε ένα πολύ μεγάλο και αδυσώπητο εχθρό: τα αρνητικά συναισθήματα. Όταν φτάσουμε στο στόχο μας, ανακαλύπτουμε εκεί ότι ο φόβος δεν υπήρξε ποτέ. Ο νους μας τον είχε δημιουργήσει. Ανακαλύπτουμε ότι ο φόβος μας δεν ήταν τίποτε άλλο από απλή προσκόλληση και η προσκόλληση δεν είναι τίποτε άλλο από σκέψεις, ιδέες και απόψεις.
Συναντούμε τον άλλον μας εαυτό, τον «εσωτερικό εαυτό». Δημιουργείται η ανάγκη για έναν προσωπικό διάλογο με τον εαυτό μας. Εκείνος ο άλλος που κρύβαμε πεισματικά στο σκοτάδι, σπάει τα δεσμά και μας αναζητά. Η δίψα για ζωή, η θέληση να μας φανερωθεί, μπορεί να αντικαταστήσει τις αδύναμες μάσκες που φορέσαμε κάποτε για να προστατευτούμε απ’ αυτόν. Κι’ ίσως επειδή τις περισσότερες φορές εκείνος είναι η αλήθεια, ενώ εμείς είμαστε το ψέμα, η νίκη είναι δικιά του, κατά κάποιον τρόπο και δική μας επειδή είμαστε ένα!
Ο φόβος του καταβάτη και της αιώρησης στο κενό και στο σκοτάδι ισοδυναμούν με αρχέγονους φόβους: καταβάσεις με σχοινιά, διέλευση από στενά περάσματα αποτελούν μυήσεις που θα τις ζήλευαν πολλά αρχαία ιερατεία μύησης της ζωής και του θανάτου.
Η σχέση μαθητή και εκπαιδευτή είναι απόλυτης εμπιστοσύνης. Κανείς, ούτε ο ίδιος δεν ξέρει πως θα αντιδράσει στο σκοτάδι του σπηλαίου για πρώτη φορά. Δικαίωμα του καθενός να το τολμήσει, χρέος όμως του έμπειρου σπηλαιολόγου – εκπαιδευτή και αρχηγού της αποστολής από την εμπειρία του να προνοήσει, να προβλέψει και να βοηθήσει κάποιον που θα βρεθεί σε δύσκολη θέση. Συνήθως το πρώτο που μπορεί να προσφέρει δεν είναι αφοβία, καθώς όλοι οι άνθρωποι νιώθουν φόβο πολύ συχνά, αλλιώς μπορεί να γίνουν επικίνδυνοι για την ασφάλεια των τριγύρω του με τη δήθεν τόλμη του.
Ο φόβος του αρχηγού της αποστολή εκτός από το έργο που έχει να φέρει εις πέρας με επιτυχία της αποστολής έχει να κάνει με την ευθύνη όλων των προσεκτικών κινήσεων που πρέπει να γίνουν ώστε να μην κινδυνέψει κανένα μέλος της ομάδας και να προνοήσει βάσει της εμπειρίας του για διάφορα προβλήματα που θα προκύψουν.
Όλοι πρέπει να θέτουμε κάποια όρια και να έχουμε και το αντίστοιχο θάρρος να διακόψουμε τη συνέχιση της αποστολής σφυγμομετρώντας τη ψυχολογία της ομάδας καθώς και την πίεση της υπευθυνότητας που απαιτείται.
Ο φόβος να βρεθεί κάποτε σε κατάσταση εγκλωβισμού ή ατυχήματος ή επιβίωσης είναι έντονος. Ο φόβος στερήσεως φαγητού, νερού, θέρμανσης, φωτισμού είναι πάντοτε κατά νου και γι’ αυτό απαιτούνται διάφορες προμήθειες.
Σε οδηγό επιβίωσης διαβάζουμε ότι το 80% της επιβίωσης μας εξαρτάται από την αντίδρασή μας στο φόβο και στο σκοτάδι, 10% στην ικανότητα χρήσης του εξοπλισμού μας.
Ο φόβος του διασώστη είναι βαθύς και περίπλοκος. Σε μία κατάσταση ατυχήματος δεν έχεις να αψηφήσεις τη ζωή σου βοηθώντας τον σύντροφό σου. Χρειάζεται μεγάλη ψυχική δύναμη και δόνηση ώστε να μην φύγεις να γλιτώσεις, από την τραγική κατάσταση που δημιουργήθηκε ξαφνικά αλλά να μείνεις εκεί και να λύσεις το πρόβλημα γρήγορα ή προσεκτικά καταναλώνοντας πολλές ώρες εγρήγορσης, επιμονής και πίστης. Πολλούς η θλίψη και οι κακές σκέψεις τους διώχνουν μακριά.
Η αισιοδοξία είναι η μαγική λέξη. Είναι λέξη Δύναμης.
Η θεωρία του πανικού, ότι ο φόβος ενός, ξαφνικά μπορεί να παρασύρει περισσότερα άτομα σε μια ξέφρενη τάση φυγής με ανεξέλεγκτα αποτελέσματα, είναι κάτι που θα βρεθείτε να αντιμετωπίσετε αργά ή γρήγορα.
Ο πανικός δεν αφήνει το μυαλό να σκεφτεί, να συνδυάσει, να επινοήσει και να εφεύρει. Είναι θέμα πίστης, φέρνει απλά στην επιφάνεια κρυμμένους φόβους σου, σε κάνει να νιώθεις ξαφνικά ότι είσαι το κέντρο του κόσμου και ότι σε λίγο θα ξεσπάσουν τα χειρότερα. Διεγείρει όλους τους μυς σε ένα ασυντόνιστο τρέμουλο, και σε προτρέπει να κινηθείς πολλές φορές προς λάθος ενέργειες. Στο επόμενο στάδιο νιώθεις ανήμπορος, αβοήθητος, βάζεις δυνατά τις φωνές πολύ εύκολα, ειδικά όταν είσαι στον αέρα…
Εδώ έρχεται να σώσει την κατάσταση η εμπειρία του εκπαιδευτή και του αρχηγού της αποστολής με απλή ψυχραιμία, βάση εμπειρίας, θα κάνει τις σωστέ ενέργειες, προς διέξοδο της κατάστασης, είτε πολλές φορές βάζοντας αυτός δυνατότερες φωνές να συνεφέρει το άτομο!
Δυναμική ενέργεια, η οποία είναι αποτέλεσμα πίστης, σεβασμού και εμπιστοσύνης προς τον αρχηγό της αμάδας.
Ευτυχώς λίγα άλλα χαρακτηριστικά τα περιστατικά από δαιδαλώδη σπήλαια ή χαοτικές στοές ορυχείων με χάσιμο του προσανατολισμού και αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής μεθοδικά λόγω έλλειψης προσοχής στον εντοπισμό σημαδιών για την επιστροφή.
Όταν βρεις ανέλπιστα, σε κάποιο βαθύ βάραθρο, ένα άταφο πτώμα, πως μπορείς να περιγράψεις τα διάφορα ανάμικτα συναισθήματα που σου δημιουργούνται και μένουν για όλη σου τη ζωή όχι μόνο λόγω της τραγικότητας του συμβάντος (ατυχήματος ή εγκλήματος) αλλά από τη βαριά ατμόσφαιρα του χώρου στο οποίο γίνεσαι μάρτυρας του αποτελέσματος ενός βίαιου γεγονότος. Το μυαλό σου θέλει να μείνεις να ψάξεις για περισσότερες λεπτομέρειες, για να πιστέψει, να εξιχνιάσει, και η ψυχή σου θέλει να φύγει γιατί νιώθει ότι προσβάλει το χώρο αυτό της σιωπής, της υγρασίας, της σήψης ή και το αντίστροφο μπορεί το μυαλό σου να κινήσει το σώμα σου με τάση φυγής για να μη διαταραχθεί η ισορροπία σου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα στο σπήλαιο του Βοριά στους Μολάους, στην κατακόρυφη καμινάδα των 50 μέτρων, και ενώ όλη η ομάδα βρίσκεται μέσα, ο πρώτος που ξεκινά να ανεβαίνει, βλέπει στα μισά της διαδρομής, τη τρύπα της εισόδου 30Χ40εκ. να εμποδίζεται από ένα κεφάλι αγνώστου προσώπου και να κοιτάζει προς τα κάτω. Επειδή αυτός που ανέβαινε τύχαινε να ήμουν εγώ, θα σας περιγράψω χωρίς υπερβολές τα συναισθήματά μου: Συνήθως, σαν άνθρωπος, εγώ κοιτάω και περιεργάζομαι ζωύφια, ζώα ή άλλα πράγματα, εκ του ασφαλούς μέσα σε τρύπες ή χάσματα της γης. Τότε όμως ένιωσα απειλητικά, γιατί εγώ βρισκόμουν κρεμασμένος από ένα μίτο, σε αγωνιώδη προσπάθεια προς το φως και κάτι άλλο να με παρατηρεί!
Ελπίζω να μη σας τρόμαξα με τα παραπάνω, αφού στατιστικά οι κοινοί πια κίνδυνοι με το αυτοκίνητο είναι πολύ περισσότεροι και συχνότεροι. Μύθος και το να συμπέσεις με σεισμούς μέσα σε σπήλαια. Δεν ξέρω κάποιον που να κινδύνεψε από κάτι τέτοιο, έτσι κι αλλιώς τα σπήλαια έχουν διανοιχτεί με πολύ περισσότερα Ρίχτερ από ότι σείεται η Γη μας πια. Πάντως από το να προκαλούμε μόνοι μας πτώσεις πετρών και…κατολισθήσεις πάμε καλά! Αρκετά τυχερός ο Πρόεδρός μας που είδε ολοκάθαρα να τον προσπερνά ένας ογκώδης βράχος δίπλα του και είδε τις μνήμες της ζωής του να περνούν πολύ γρήγορα από τα μάτια του, σταματώντας στο πρόσωπο του γιου του…
Για την θρυλική διάσωσή μας στην Κρήτη, τι άλλο να πούμε πια!
Γιατί να υπάρχει όλη αυτή η μυθολογία για το άγνωστο, το σκοτάδι, τα σπήλαια; Είναι τα χίλια πρόσωπα του φόβου του ΕΓΩ, όπως τα φαντάστηκαν οι άνθρωποι και τα ερμήνευσαν στο πέρασμα του χρόνου. Υπήρχαν και θα υπάρχουν όσο υπάρχει ΕΓΩ σε μια ισορροπία που πρέπει να νικηθεί και να φανερωθεί όσο συνηθίζουμε να δημιουργούμε ή να μας δημιουργούν φοβίες οι κοινωνίες μας.
Υγιής κοινωνία είναι εκείνη που μετατρέπει το φόβο σε έρωτα.
Ο Σύγχρονος εξερευνητής σπηλαίων ίσως να μη συναντήσει ποτέ τα διάφορα όντα της μυθολογίας, θεούς και δαίμονες,
Οι νέοι άνθρωποι, συχνά κατηγορούνται για έλλειψη φόβου του θανάτου. Η φύση ορθά τους θωράκισε, εστιάζοντας τη δύναμή τους στην ορμή της ζωής.
Η αλήθεια είναι πάντως πως, αν δε βιώσεις στενά, προσωπικά αυτόν το φόβο του θανάτου, δεν τον σέβεσαι ούτε τον αποδέχεσαι.
Όσο πιο πολλές ευθύνες έχει κάποιος οι οποίες είναι συνήθως ανάλογα την ηλικία του, τόσο πιο δύσκολα εισέρχεται σε άγνωστα περιβάλλοντα. Όταν εξαρτώνται επαγγελματικά πολλοί άνθρωποι από αυτόν, όταν έχει υπό την προστασία του μια οικογένεια ιδιαίτερα με μικρά παιδιά, υπάρχει ο φόβος των ευθυνών. Πάντως όσο μεγάλες ευθύνες και να έχει κάποιος δεν πρέπει να τις χρησιμοποιεί σαν δικαιολογία γιατί όλοι οι άνθρωποι είμαστε αναζητητές και ψάχνουμε το ίδιο πράγμα. Η εμπειρία μπορεί να προχωρήσει με μικρά και προσεκτικά βήματα, κατόπιν παίρνει την ασφάλεια στα χέρια του με κρίσεις και κριτικές ακολουθεί η συνήθεια και η οικειότητα με το περιβάλλον και έπειτα μπορεί να φέρει και φίλους του μαζί για ανάλογες εμπειρίες.
Ο φόβος του θανάτου, είναι ο μεγαλύτερος και ο κυρίαρχος φόβος του ανθρώπου. Ουσιαστικά η λέξη «φόβος» είναι πιο δυνατή από τη λέξη «τρόμος». Ο τρόμος συνδέεται με κάτι το απρόσμενο, το επικίνδυνο και το ξαφνικό. Ενώ ο φόβος είναι μελετημένος. Είναι παντοδύναμος. Τον τρόμο τον αντιμετωπίζεις…το φόβο όμως; Ο τρόμος είναι ένα περαστικό κύμα. Ο φόβος όμως είναι ένα ολόκληρο βασίλειο που σφετερίζεται ολόκληρη μας την ύπαρξή. Αν δεν υπήρχε ο φόβος του θανάτου κανένας φόβος δε θα μπορούσε να υπάρχει, δεν θα είχε λόγο ύπαρξης.
Ας καταδυθούμε κι άλλο.
Επειδή δεν ξέρουμε τι ακριβώς είναι ο θάνατος, τι μας περιμένει μετά, στην ουσία ο φόβος του θανάτου, δεν είναι παρά ο φόβος του Αγνώστου. Γιατί όμως να φοβόμαστε το Άγνωστο; Μπορεί να μην κρύβει κάτι το τρομερό, αλλά κάτι υπέροχο! Νομίζω ότι ο ύστατος φόβος πίσω από όλους τους φόβους είναι το χάσιμο του Εγώ, η απώλεια της ταυτότητας. Ο επικείμενος θάνατος μας είναι απρόβλεπτος και απρόσμενος. Η απλή αυτή αλήθεια, που όλοι γνωρίζουμε καλά, θα έπρεπε να μας φέρνει σε συνεχή εγρήγορση. Πολλές φορές όμως αποφεύγουμε να κάνουμε τέτοιες σκέψεις φοβούμενοι μήπως τις προκαλέσουμε.
Ο πιο μεγάλος φόβος είναι ο φόβος του θανάτου! Ο πιο κακός φόβος, είναι, ο πανικός, ότι αυτή η ζωή πήγε χαμένη! Εμείς είμαστε σίγουροι ότι μέχρις εδώ, η ζωή μας δεν πήγε χαμένη, αφού λάβαμε μέρος σ’ αυτή τη τόσο σπουδαία επιχείρηση διάσωσης, αφού προσπαθήσαμε και καταφέραμε να είμαστε πάλι με τους παλιούς μας φίλους και σπηλαιολόγους για πάντα…
Και τι είναι αυτό το περιβόητο «Γνώθι σ’ αυτόν» που θα βιώσει και ο σπηλαιολόγος;
Όποιος δεν ελπίζει, δεν πρόκειται να βρει το ανέλπιστο. Αυτός που έχει έμπνευση και καλή φαντασία, έχει πνευματική υγεία. Αυτός που έχει πνευματική υγεία έχει ελπίδα κι αυτός που έχει ελπίδα έχει τα πάντα! Αυτό που επιθυμούμε επίμονα, γίνεται νόμος του σύμπαντος, έστω και για λίγο….
Ο πόλεμος ενάντια στη φυλακή του κόσμου, γίνεται από τους εξερευνητές κάθε είδους και πρόθεση που απομακρύνονται στο άγνωστο για να ανακαλύψουν αυτό που όλοι αρνούνται ότι υπάρχει, που πηγαίνουν εκεί που δεν πήγε ποτέ κανείς, κι ενσαρκώνουν έτσι την ανθρώπινη προέκταση πέρα από τα αποδεκτά όρια. Θέλουν να τα μάθουν όλα για να τα διδάξουν όλα.
Γνωρίζοντας πως η γνώση δεν είναι δική τους, αλλά ταξιδεύει, θέλει να ταξιδέψει σε όλα τα κεφάλια, έρχεται από αλλού και πηγαίνει αλλού σαν ένα ποτάμι που δεν πρέπει να ποτίζει κανενός το χωράφι, αλλά να ρέει ορμητικά προς το άγνωστο και να μάθεις πώς να πλέεις στα νερά του.
Υπάρχουν τριών ειδών εξερευνητές: α) Εκείνοι που χάνονται στο Άγνωστο και δεν τους ξαναβλέπει κανείς. β) Εκείνοι που εξερευνούν το Άγνωστο για δικό τους λογαριασμό και δεν ανακοινώνουν ποτέ τις ανιχνεύσεις τους, τις ανακαλύψεις τους ή τους χάρτες τους, και τέλος εκείνοι που εξερευνούν το Άγνωστο και σαν ανταποκριτές στέλνουν μηνύματα και χάρτες στους άλλους προς όφελος της άμοιρης ζωής μας ανθρωπότητας, γνωστοποιώντας το μακρινό και το αόρατο, το απρόσιτο και το μελλοντικό: Οι ανακαλύψεις τους δεν τους ανήκουν αποκλειστικά, ανήκουν σε όλους, είναι αντιπρόσωποι των υπολοίπων ανθρώπων, κατά κάποιο τρόπο είναι σαν όλοι οι άνθρωποι να εξερευνούν το Άγνωστο μαζί τους. Βέβαια υπάρχει και ένα τέταρτο είδος εξερευνητών: εκείνοι που υποκρίνονται ότι εξερευνούν, για τα κονδύλια που θα πάρουν και για τις επενδύσεις που θα γίνουν στις νέες περιοχές.
Οι αληθινοί εξερευνητές το κάνουν… για το Άγνωστο . Τότε το Άγνωστο ξέρει και συνεχίζει να βοηθάει μόνο τους δικούς του, εκείνους που το βλέμμα τους είναι γεμάτο όνειρα και οράματα, πάθος για εξερεύνηση κι αγάπη για το αγνώριστο και το ασυνήθιστο.
Ότι μπορεί ένας άνθρωπος να γίνει, πρέπει να γίνει.
Αυτή την ανάγκη μπορούμε να ονομάσουμε πραγμάτωση του εαυτού. Ένας άνθρωπος (Αναζητητής) ζει τη στιγμή όταν ξεχνά τον εαυτό του και παραδίνεται στην εμπειρία. Το μυστήριο του σύμπαντος, σαν κάλεσμα με άπειρες μορφές, επισκέπτεται όσους είναι φιλόξενοι, και πάντα με έναν ιδιαίτερο και μοναδικό τρόπο για τον καθένα.
Όταν η θέληση ατροφεί, το ενεργειακό δυναμικό πέφτει. Οι άνθρωποι είναι η σκεπτόμενη απόληξη της φύσης και αυτού του σύμπαντος. Η φύση σκέπτεται με το δικό μας ανθρώπινο μυαλό.
Είναι απαραίτητο να υπάρχει μια ισορροπία μεταξύ του νοητικού της λογικής-του συναισθήματος και του ενστίκτου Όταν για οποιονδήποτε λόγο ένα από αυτά μεγαλώσει σε βάρος των άλλων, έχουμε πρόβλημα! Πρέπει να λειτουργούν όλα ισόποσα.
Θα κλείσω με τη γελοιογραφία που είδα σε κάποιο περιοδικό στο οποίο υπήρχε μια αφίσα, με κάποιο πρόσωπο, με γουρλωμένα μάτια, και τις εξής ατάκες:
-Φοβάμαι τα φαντάσματα!
-Φοβάμαι το Άγνωστο!
-Φοβάμαι τους Εξωγήινους,
και τους εσωγήινους φοβάμαι!
-Φοβάμαι τους τρομοκράτες:
-ΕΜΕΝΑ, κανείς δε με φοβάται!
-Πολύ φοβάμαι ότι δε μ’ αγαπάει κανείς!
-Φοβάμαι την απόρριψη!
-Φοβάμαι ότι τα πράγματα δε θα αλλάξουν ποτέ!
Αλλά πιο πολύ φοβάμαι τις αλλαγές!
-Πολύ φοβάμαι ότι κάνω λάθος!
-Με φοβίζει πολύ που τα φοβάμαι όλα αυτά….
ΦΟΒΑΜΑΙ ΤΟ ΦΟΒΟ
ΚΑΤΣΙΑΒΟΣ Θ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
Πρώην μέλος Δ.Σ. ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο.
e-mail : gkatsiavos@ speleo.gr
Πηγή εμπειρίας : Εκπαίδευση και Αποστολές του ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο.
Πηγές έμπνευσης : Αρχεία και χάρτες ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο.
Τεύχη περιοδικού ΤΡΙΤΟ ΜΑΤΙ
Τεύχη περιοδικού STRANGE
Τεύχη περιοδικού ΑΒΑΤΟΝ
ΛΕΞΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΩΝ ΤΖ. ΚΟΥΠΕΡ
( ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ )
ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ S.A.S. - JOHN WISEMAN