ΑΛΙΣΤΡΑΤΗ: ΕΝΑ ΑΚΟΜΑ ΣΠΗΛΑΙΟ-ΘΥΜΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Όλοι λίγο-πολύ γνωρίζουμε τις μη αναστρέψιμες φθορές
που υπέστη το σπήλαιο Αλιστράτης την περίοδο 1993-1998
λόγω παρανόμων αλλά και νομίμων εργασιών κατά την διαδικασία
«προετοιμασίας» του σπηλαίου για την προσβασιμότητά του στο ευρύ
κοινό.
Οι εκπαιδευόμενοι στα σεμινάρια 2004 του ΣΠΕΛΕΟ είχαμε την
τύχη να πληροφορηθούμε κατ' ιδίαν από τον Νίκο Πουλιανό την
κατάσταση του σπηλαίου και τις παρασκηνιακές διεργασίες που
οδήγησαν στην απόφαση των αρχών (τοπικών, νομαρχιακών & πολιτικών)
να επιτρέψουν την τέλεση καταστροφικών εργασιών «αξιοποίησης».

Επί χρόνια η υπόθεση του σπηλαίου Αλιστράτης παρέμενε θολή για
την κοινή γνώμη: Από την μια πλευρά, σπηλαιολογικοί ομίλοι, πολιτιστικά
σωματεία και ευαισθητοποιημένοι πολίτες διαμαρτύρονταν για τις καταστροφικές
επεμβάσεις εντός του σπηλαίου ενώ από την άλλη, οι τοπικοί φορείς και οι
ανάδοχοι του έργου αρνούνταν οποιαδήποτε καταστροφή...

Η όλη ασάφεια περί των επεμβάσεων στο σπήλαιο επιτέλους άρχισε να ξεδιαλύνεται
από τον Απρίλιο 2005 μετά την δημοσίευση σχετικού πορίσματος του Συνηγόρουnτου Πολίτη. n
Πρόκειται για την «Υπόθεση 18382/20-09-2002» με τίτλο:
«ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΑ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΑΛΙΣΤΡΑΤΗΣnΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ»

Στο εν λόγω πόρισμα παρουσιάζονται αναλυτικά όλα τα επίσημα έγγραφα των
εμπλεκόμενων αρχών που οδήγησαν τελικά στην άδεια επεμβάσεων στο σπήλαιο
και γίνεται η διαπίστωση ότι οι εργασίες αξιοποίησης του σπηλαίου Αλιστράτης
προκάλεσαν ανεπανόρθωτες καταστροφές στον διάκοσμο και μετάβαλλαν τις
εσωτερικές του βιοκλιματικές συνθήκες.

Παραθέτω παρακάτω τμήματα του πορίσματος όπου αναφέρονται επισήμως
απογοητευτικές διαπιστώσεις μετά από αυτοψίες κλιμακίων της Εφορείας
Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας:

1)«Γεωλόγος της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας, στο πλαίσιοnτης διδακτορικής του διατριβής, επισκέφθηκε το σπήλαιο Αλιστράτης καιnυπέβαλε στην Εφορεία, στις 17.07.98, έκθεση µε τις παρατηρήσεις του.nΕιδικότερα, µεταξύ άλλων, ανέφερε ότι "… Κατά τη δηµιουργία του µηnαναστρέψιµου σηµερινού διαδρόµου κόπηκαν εκατοντάδες σταλαγµίτες…nΕπίσης, για τη θεµελίωση του διαδρόµου έγινε εξαγωγή δεκάδων τόνωνnιζήµατος το οποίο για χάρη ευκολίας τοποθετήθηκε δεξιά και αριστερά τουnδιαδρόµου, καλύπτοντας όλο το παλαιό δάπεδο του σπηλαίου µαζί µε τουςnόποιους µικρούς σταλαγµίτες υπήρχαν… Η µεγαλύτερη µη αναστρέψιµηnκαταστροφή του σπηλαίου έχει γίνει µε τη διάνοιξη δεύτερης εξόδου, διαµέτρουnπερίπου 6µ. για µελλοντική τοποθέτηση ανελκυστήρα στο τέλος της τουριστικήςnδιαδροµής. Το άνοιγµα της δεύτερης εξόδου στο σπήλαιο προκαλεί ρεύµα αέροςnµε αποτέλεσµα την πλήρη αλλοίωση του µικροκλίµατος του σπηλαίου." Στηνnίδια έκθεση σηµειώνεται ότι "… εντοπίστηκαν επιφανειακά αρχαιολογικά καιnπαλαιοντολογικά ευρήµατα".»
....
2)«στο υπ’ αριθµ. 551/22.07.04 έγγραφο της νεοσυσταθείσαςnΕφορείας Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας Βορείου Ελλάδος, το οποίοnέλαβε η Αρχή, αναφέρεται ότι "…σειρά τραυµατικών παρεµβάσεων έχει ήδηnπραγµατοποιηθεί στο εσωτερικού του …σπηλαίου π.χ. η τοποθέτηση τουnανελκυστήρα, η ισοπέδωση του δαπέδου για την κατασκευή µεγάλουnτσιµεντένιου διαδρόµου…, η εξολόθρευση µεγάλου αριθµού νυχτερίδωνn(προστατευόµενου είδους), η τεχνητή εµφύτευση σταλαγµιτών (ακόµη καιnσταλακτιτών) εκατέρωθεν του διαδρόµου κλπ".»
...
3)«Στις 15 Οκτωβρίου 2004, πραγµατοποιήθηκε, από το ως άνω κλιµάκιο της Αρχής nτης Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας, αυτοψία στο σπήλαιο µεnτην παρουσία και υπαλλήλου γεωλόγου του ΥΠΠΟ. Κατά τη διάρκεια τηςnαυτοψίας ήταν, επίσης, παρών και ο Πρόεδρος της εταιρείας διαχείρισης τουnσπηλαίου. nΚατά την αυτοψία διαπιστώθηκε ότι ο ανελκυστήρας βρισκότανnεκτός λειτουργίας και ότι η τουριστική διαδροµή είχε µειωθεί µε τηνnτοποθέτηση σχοινιού στο διάδροµο, προκειµένου οι επισκέπτες να µην έχουνnοπτική επαφή µε την εν λόγω εγκατάσταση. Επίσης, δεν διαπιστώθηκε µεnβεβαιότητα η αεροστεγής σφράγιση του φρεατίου του ανελκυστήρα. n...Περαιτέρω, κατά την αυτοψία στο σπήλαιο παρατηρήθηκε σε ορισµένα σηµεία nελαφρό πρασίνισµα των σπηλαιοθεµάτων,προφανώς λόγω του φωτισµού, αν και nέχει γίνει προσπάθεια από την εταιρεία διαχείρισης του σπηλαίου µείωσης nτου χρόνου έκθεσης των σταλαγµιτικών –σταλακτιτικών σχηµατισµών στο φως, nκαθώς οι προβολείς λειτουργούν µε φωτοκύτταρα ανάλογα µε την προσέλευση των nτουριστών. Επίσης, διαπιστώθηκε η εκτενής καταστροφή του σταλαγµιτικού υλικού nστα σηµεία που ευρίσκονται πλησίον του διαδρόµου διέλευσης των επισκεπτών. nΤέλος, από τη ξεναγό, η οποία συνόδευε το κλιµάκιο, η Αρχή ενηµερώθηκε ότι οιnνυχτερίδες έχουν µειωθεί σηµαντικά και τα λίγα πια άτοµα, βρίσκονται σε µηnτουριστικά αξιοποιηµένες αίθουσες του σπηλαίου.»

Με αφορμή το εν λόγω πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, το ΚΑΣ (ΚεντρικόnΑρχαιολογικό Συμβούλιο) συνεδρίασε την 22-11-2005 και γνωµοδότησε οµόφωνα:

Α) υπέρ της µη έγκρισης συνέχισης λειτουργίας του ανελκυστήρα του σπηλαίου
Αλιστράτης, «ο οποίος κατασκευάστηκε παράνοµα και µε την ύπαρξη και λειτουργία
του βλάπτει το µικροκλίµα του σπηλαίου»,
Β) υπέρ της συγκρότησης επταµελούς επιτροπής για τη διενέργεια αυτοψίας.

Τώρα όμως είναι αργά...ΠΟΛΥ ΑΡΓΑ!
Το σπήλαιο Αλιστράτης άλλαξε ριζικά (προς το χειρότερο) μετά την «αξιοποίησή» του.
Το σίγουρο είναι ότι δεν θα μπορέσουμε ποτέ να έχουμε την ιδια εικόνα για το εσωτερικό
του σπηλαίου μ' εκείνη που αντίκρυσαν οι πρώτοι σπηλαιολόγοι-εξερευνητές του το 1976!

Η σημερινή κατάσταση του σπηλαίου Αλιστράτης, του Σπηλαίου Παιανίας «Κουτούκι» στον Υμηττό
και άλλων επισκέψιμων σπηλαίων της πατρίδας μας, θα πρέπει να προβληματίσει τους υπέρμαχους
της «αξιοποίησης» των σπηλαίων και να εγείρει στους συναδέλφους σπηλαιολόγους το ακόλουθο
ηθικό-δίλημμα:

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ ΑΝΕΞΕΡΕΥΝΗΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ nΜΕ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΕΠΟΥΣΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΣ; nnΗ ΠΛΗΡΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΟΥ; nnΗ ΑΠΟΚΡΥΨΗ ΤΟΥ; nnΗ ΜΗΠΩΣ...Η ΕΛΛΙΠΗΣ ΠΑΡΟΧΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ; nnΔΙΑΛΕΞΤΕ ΓΡΗΓΟΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΛΑΒΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΜΑΣ nΝΑ ΑΠΟΛΑΥΣΟΥΝ ΟΜΟΡΦΑ ΑΝΕΠΑΦΑ ΣΠΗΛΑΙΑ...

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ:

Το πλήρες κείμενο του πορίσματος του ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ:
http://www.synigoros.gr/reports/alistrati.pdf

Η ανταπόκριση της διοίκησης στο πόρισμα:
http://www.synigoros.gr/reports/alistra ... okrisi.pdf
nSΟS για το σπήλαιο Παιανίας (και τους επισκέπτες του):
http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.p ... m=P47&aa=2

ΜΥΡΡΙΝΟΥΣΙΟΣ

Αν και τα σημερινα γεγονοτα στην Κρητη δεν ειναι ευχαριστα θα πω δυο πραγματα ακομη για το σπηλαιο το οποιο επισκευθηκα το καλοκαιρι του 2005.Ειναι μεγαλο ψεμα οτι εχει μειωθει ο αριθμος των νυχτεριδων.Οι νυχτεριδες εχουν εξαφανισθει εντελως απο το σπηλαιο.Αυτο το εμαθα απο ατομα που δουλευουν στο χωρο του σπηλαιου και νυχτεριδα εχουν να δουν πανω απο χρονο.Η τελευταια που ειχαν δει ειχε γεννηθη μεσα στο σπηλαιο αλλα μολις μεγαλωσε λιγο εφυγε.Υπαρχη κατι αλλο ομως που δυσκολα ακουγετε στο χωρο του σπηλαιου.Σε καποιο σημειο η οροφη ειναι πολυ αδυνατη και απο πανω περναει ο δρομος με αποτελεσμα να δημιουργητε προβλημα απο το μεγαλα φορτηγα που προκαλουν δονησεις στο σημειο εκεινο με οτι αποτελεσμα μπορει να εχει αυτο σε λιγα χρονια.Ας το δουνε λιγο με προσοχη το καημενο το σπηλαιακι που ηταν πανεμορφο και ας πραξουν τα αναμενωμενα πριν θρηνισουμε και θυματα.
Χαρης
H.U.E.

Θα ηθελα να καταθεσω την προσωπικη μου εμπειρια απο μια συναντηση οπου μερος του προγραματος ηταν η επισκεψη στο σπηλαιο της Αλιστρατης.
Τον Νοεμβριο του 2003 εγινε η 1η πανελληνια συναντιση για προστασια και αναδειξη των σπηλαιων.Συμμετηχαν επιστημονες(γιατροι,βιολογοι,γεωλογοι,μηχανολογοι...),δημαρχοι περιοχων με "τουριστηκα"σπηλαια,η εφορια και τελος σπηλαιολογοι(οι μη επαγγελματιες του χωρου).Οταν εφτασε η συζητηση στο θεμα του ανελκυστηρα ολοι οι παρευρισκομενοι που ειχαν σχεση αποποιθηκαν των ευθυνων συμφωνοντας ομως για τα κακα αυτης της παρεμβασης(το γνωστο ανεκδοτο με τον μυστικο δειπνο..κανουμε και τον....)Αφου συμφωνησαν και αλληλοαπαλαχτηκαν(ο εργολαβος εφταιγε)ακουστηκε η ιδεα(κρατηθητε)για τρενακι μεσα στο σπηλαιο.Ετσι η ξεναγηση θα ηταν μονοδρομος(περισσοτερα ατομα ανα ωρα),οι επισκεπτες δεν θα ερχοντουσαν σε επαφη με τους σταλακτητες..και τελος θα περιοριζοταν τα αερια απο την εκπνοη των τουριστων που επιρεαζουν το μικροκλιμα του σπηλαιου.Κραδασμοι,θορυβος,επεμβασεις μη αναστρεψιμες και αλλα πιθανα αρνητικα αποσιωπηθηκαν. Ευτυχως καποιοι απο τους επιστημονες καταφεραν να συνετισουν τους υποστηρικτες της ιδεας.Σε παρεμβαση βιολογου οτι εξαφανιστηκαν οι νυχτεριδες ηρθε η απαντηση απο τον δημαρχο"απλα πηγαν αλλου".Αφου μιλησαν ολοι βαση του προγραματος(δημαρχοι,επιστημονες,εφορια...)οταν ηρθε η σειρα του προεδρου της (νεοσυστατης)ΣΟΕ εγινε μαχη γιατι θελαν οι δημαρχοι να σηζητησουν τα προβληματα τους(προσωπικο συμπερασμα ακουσαν αυτους που εχουν αναγκη,αυτους που βρισκουν μπροστα τους).Τελικα μιλησε ο προεδρος και νομιζω παραχωρισε τον χρονο του στην στρογγυλη τραπεζα ο γραματεας της ΣΟΕ.
Στην επισκεψη που ακολουθησε χωριστηκαμε σε ομαδες και μπηκαμε με διαφορα μερικων λεπτων(χωρις να εχει βγει η προηγουμενη).Το σπηλαιο ειναι υπεροχο και μου εφερε στο νου κατι απο πετρωμενο δασος.Απο επεμβασεις εχουμε...μουσικη με ηχεια,τσιμεντενιος δρομος στην μεση χωρις επικοινωνια μεταξυ των πλευρων του(σε βαθος χρονου ενα μικρο εντομο στην μια πλευρα μπορει να εξελιχτει ασχετα με το αντοιστηχο απο την αλλη πλευρα),τοιχακι με καγκελα στο πλα'ι' του δρομου,φωτα με χρονοδιακοπτη(πηγαδακια σπηλαιωλογων να μενουν πισω με προσωπικο φωτισμο και ερωτησεις στους ξεναγους στα σκοταδια),στρωμενα μπαζα δεξια-αριστερα,τεραστια κουτια ηλεκτρολογικων σε εμφανες σημειο(κατι σαν ταινια τσεημς μποντ)και το κερασακι ο ανελκηστηρας απολυτα εναρμονυσμενος με το περιβαλλον.
Αντιλογος ομως.Οπως ειπε και η εφορος δεν ειναι ολα τα αξιοποιμενα σπηλαια ετσι και εδωσε το παραδειγμα του σπηλαιου στην Χιο(να ευλογησουμε τα γενεια μας).Ισως το πιο προσφατο αξιωποιμενο.Η ξεναγηση γινεται σε ομαδες λιγων ατομων ανα συγκεκριμενο χρονο αφου εχει βγει η προηγουμενη.Η εισοδος γινεται απο διπλη πορτα που ανοιγει αφου κλειση η προηγουμενη.Τα φωτα αναβουν με αισθητηρες κινησης μονο παρουσια του ξεναγου και ειναι σε ειδικο χρωμα για αποφυγη πρασινισματος.Σκαλες σιδερα κ.λ.π.εχουν τοποθετηθει με φειδω και ειναι ανοξοιδωτα.Εχει γινει ενισχυση της οροφης.Η ξεναγισει γινεται βαση ωραριου και μονο θερινους μηνες για να "ξεκουραζεται το σπηλαιο".Τελος να αναφερω το συμβαν που ειπε η εφορος,σε επιδειξη της ιδιοτητας της για να μπει ως υπεραριθμη σε ομαδα επισκεπτων πηρε την απαντηση "καλα θα μπειτε με τους επομενους".
Ξερωντας αυτα εχω βγαλει καποια συμπερασματα για την αξιωποιηση των σπηλαιων οπως ολοι μας(ολοι θελουν ενα δυρο στην αυλη τους).Υπαρχει και σωστη αξιωποιηση.
Εμεις λοιπον που αγαπαμε τα σπηλαια πρεπει να εχουμε αποψη και για να εχει ισχυ πρεπει να ημαστε εννομενοι
Υ.Γ. Συγνωμη που σας κουρασα μερα που ειναι