Μεταχείριση σπηλαιολογικού εξοπλισμού

Το θέμα μου δεν αφορά τεχνικές, αλλά αντοχές υλικών. Όλοι γνωρίζουμε οτι τον σπηλαιολογικό μας εξοπλισμό πρέπει να τον προσέχουμε και να τον συντηρούμε σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση. Ειδικά τα εξαρτήματα που είναι κατασκευασμένα από αλουμίνιο είναι ευάλωτα σε πτώσεις έστω και από ύψος 1.5 μέτρου (δηλαδή να μας πέσει από τα χέρια και να χτυπήσει κάτω). Μία τέτοια πτώση μπορεί να δημιουργήσει ρηγματώσεις μέσα στο κράμα και το υλικό να αστοχήσει σε μια μελλοντική φόρτιση (Διορθώστε με αν κάνω λάθος).
Το ερώτημα μου είναι αν υπάρχει κάποιος τρόπος να δει κανείς τέτοια ζημιά σε κάποιο εξάρτημα.
Υπάρχουν πολλά μεταχειρισμένα ορειβατικά και σπηλαιολογικά εξαρτήματα που πωλούνται μέσα στο διαδίκτυο τα οποία εγώ προσωπικά δεν τα εμπιστεύομαι γιατί δεν ξέρω τι μεταχείριση είχαν από τον προκάτοχό τους. Από την άλλη ρωτάω τον εαυτό μου, εμπιστεύεσαι και αυτά που αγοράζεις από το μαγαζί; Ποιος μου εγγυάται οτι ο υπάλληλος που εργάζεται σε ένα τέτοιο μαγαζί την ώρα που έβγαζε (πχ τον καταβατήρα) από την βιτρίνα ή το ράφι δεν του έπεσε κάτω και χωρίς να γνωρίζει τις πιθανές επιπτώσεις τον έβαλε πίσω στη θέση του σαν να μη συνέβαινε τίποτε. Τραβηγμένο θα μου πείτε τώρα αλλά προσωπικά είδα ,την Πέμπτη που μας πέρασε, κακομεταχείριση τέτοιον υλικών σε μεγάλο κατάστημα με ορειβατικά και σπηλαιολογικά είδη στο κέντρο της Αθήνας όπου τα εξαρτήματα είναι εκτεθειμένα και ο καθένας ακόμη και τα μικρά παιδάκια μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός οτι η Petlz εφοδιάζει του πωλητές με ειδικά ράφια τα οποία κλειδώνουν ώστε να προστατεύονται τα εξαρτήματα αλλά δυστυχώς μερικές φορές βρίσκει κανείς εκεί μέσα κλειδωμένα μικροεμπορευματα αξίας άσχετα με την ορειβασία και τα προϊόντα της ορειβασίας κάπου αλλού.

Νικόλας

Λοιπόν έχουμε και λέμε:

1. Για να δούμε τυχόν φθορές/ρήγματα σε χυτό-πρεσσαριστά υλικά όπως οι κρίκοι, είναι εφικτό μονάχα με ειδική ακτινογραφία.
2. Πολλοί κατασκευαστές όπως η Petzl, προφορτίζει (δοκιμάζει) individually έναν - έναν τους κρίκους της πριν την διάθεση στην αγορά. Η δοκιμή γίνετε σε περίπου 1300Kg. Αυτό είναι ένας έμμεσος τρόπος να διαπιστώσει κανείς φθορά στα υλικά του: Εάν δηλ. αμφιβάλει μια δοκιμή σε στατική φόρτιση 1000-1300 Kg θα το πείσει ότι το υλικό αντέχει ακόμη.

Οφείλω να σου πω ότι η πραγματική σπηλαιολογική χρήση είναι πολύ μα πραγματικά πολύ - πολύ σκληρή για τα υλικά και τους κρίκους... Π.χ. φαντάσου πέρασμα μαιάνδρου με την εξάρτηση και το σύρσιμο μας στα τοιχώματα του σπηλαίου. Τα υλικά ευτυχώς ΑΝΤΕΧΟΥΝ πάρα πολύ.

Προσωπικά, πάντα προσέχω περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τους κρίκους στις λανιέρες μου και τον κρίκο του καταβατήρα μου τους οποίους αλλάζω κάθε ένα - δύο χρόνια ανάλογα με την χρήση. Εκεί η προσοχή θα πρέπει να είναι μέγιστη και η ευλάβεια θρησκευτική σε κάθε χειρισμό.

Τέλος θα αναφέρω κάτι που δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να εκλάβετε ότι δεν είμαι υπέρ του προσεκτικού ελέγχου και της σωστής μεταχείρισης των υλικών: Το αναφέρω όμως δίοτι το προηγούμενο δημοσίευμα είναι αρκετά "συντηρητικό"...:

Πριν από 3-4 χρόνια το μέλος του ΣΕΛΑΣ Θωμάς Δίτσας Αρχιτέκτονας στο επάγγελμα και με πρόσβαση στα εργαστήρια αντοχής υλικών του ΕΜΠ, μας ζήτησε να του δώσουμε από το εφορείο του συλλόγου κρίκους και παλιά υλικά για δοκιμή (αντικείμενο πτυχιακής εργασίας ή σεμιναρίου δεν θυμάμαι). Ανάμεσα στα υπόλοιπα του δώσαμε κρίκους 10ετιας (με πάμπολλα σπήλαια στο ενεργητικό τους δηλ .πολλά χτυπήματα...). Ο Θωμάς δεν αρκέστηκε σε αυτό αλλά πριν δοκιμάσει την αντοχή αυτών των γερασμένων κρίκων, τους πέταξε τουλάχιστον 15-20 φορές από το μπαλκόνι του (1ο όροφος) στον δρόμο (!!!, για τους άπιστους υπάρχει βίντεο). Μετά από αυτήν την τελευταία κακουχία οι κρίκοι οδηγήθηκαν στο Εργαστήριο Αντοχής Υλικών όπου φορτίστηκαν μέχρι να σπάσουν σε ειδικό μηχάνημα... Η αντοχή τους αν θυμάμαι καλά ήταν πάνω από 1300 Kg (πρέπει να έσπασαν κάπου στα 1500Kg, χωρίς να είμαι σίγουρος)...

Όσοι είχαμε παρακολουθήσει τότε την παρουσίαση της εργασίας του Θωμά, είχαμε μείνει με το άφωνοι...

Σεβασμός λοιπόν αλλά όχι φόβος για τα υλικά.

Κώστα σε ευχαριστώ πολύ για την απάντηση σου. Μακάρι να μπορούσα να γυρίσω πίσω στα φοιτητικά μου χρόνια και στα εργαστήρια στατικής αντί να δοκιμάζω σιδηρόλαμες για αντοχή σε εφελκυσμό να είχα καραμπινερς, σκοινία, ιμάντες κλπ... Θυμάμαι μάλιστα πως οι λάμες είχαν ένα ποσοστό πρόωρης αστοχίας της τάξεως του 1 της χιλίοις αν δεν κάνω λάθος και είχε τύχει να δω μια να αστοχεί πρόωρα στο 20-30% της μέγιστης αντοχής της. Οπότε είναι ενδιαφέρων που η Pezl δοκιμάζει τα εξαρτήματά της σε τόσο μεγάλο φορτίο. Από εκεί προφανώς βγαίνει και το “Individually tested” που αναγράφεται στα κουτιά.
Δηλαδή, Κώστα αν για παράδειγμα εσένα σου φύγει ο καταβατήρας και πέσει από ένα ύψος 3-4 μέτρα στα βράχια, τι θα κάνεις; Θα τον πετάξεις και θα αγοράσεις άλλον η θα συνεχίσεις να τον δουλεύεις. Εγώ προσωπικά θα προτιμούσα να τον πετάξω και να δώσω 60€ να πάρω άλλον. Μήπως υπερβάλω;

Η δική μου εμπειρία έρχεται να συμπληρώσει την κατάσταση από μία δοκιμή που κάναμε στα σκοινιά του ΣΠΕΛΕΟ πριν λίγα χρόνια (νομίζω το 2001).Ένα τεστ που έγινε με το γνωστό τρόπο (δέσιμο βάρους και πτώση) σε κάποια οικοδομή.

Παρ’ όλο που τα σκοινιά που δοκιμάστηκαν ήταν αρκετά παλαιά και ταλαιπωρημένα έδειξαν μεγάλη αντοχή στα αρκετά επίπονα τεστ. Ένα δε από αυτά μετά το τεστ και αφού παρέμεινε το βάρος κρεμασμένο άρχισε να το κόβει, αν θυμάμαι καλά, ο Στέφανος (Νικολαΐδης) με ξυράφι. Το σκοινί δεν κόπηκε παρά μόνο όταν έφτασε να κρέμεται από ελάχιστες ίνες ! ! ! Και όταν λέω ελάχιστες το εννοώ ! ! !
Νομίζω ότι ο Στέφανος έχει και τις σχετικές φωτογραφίες. Για μένα η διαδικασία δεν ήταν μόνο εμπειρία αλλά και η απόδειξη για το πόσο καλά και ανθεκτικά είναι τα υλικά μας.

Νικόλα,

Ο καταβατήρα δεν έχει χυτοπρεσσαριστά υλικά (πλην των ράουλων) τα οποία προσωπικά αλλάζω τακτικά αφού κάθε τόσο φθάνουν στην βίδα... Πιστεύεις ότι ο καταβατήρας είναι τόσο ευαίσθητος στην πτώση όσο ένας κρίκος? Εγω νομίζω πως όχι... Από την άλλη δεν θα άφηνα ποτέ να μου πέσει ο καταβατήρας από τα τρία μέτρα...

Επειδή για αυτόν τον λόγο με βάπτισαν KAΣΠEΞ (=caspex, μου έπεφταν υλικά κατά την εξερεύνηση τα οποία καταστρέφονταν κτλ) πλέον προσέχω πάρα πολύ να μην χάνω (να μην μου πέφτουν) τα υλικά μου σε βαθμό του να είμαι "προληπτικός" π.χ. εάν μου πέσει έστω και μια βίδα, "την κάνω" από το σπήλαιο γιατί αυτό σημαίνει ότι δεν είμαι αρκετά συγκεντρωμένος σε αυτό που κάνω...

Σεβασμός, αλλά όχι φόβος για τα υλικά...

Εκτός απο το Θωμά, ο καλός φίλος μας και σπηλαιολόγος Βασίλης Στεργίου που τυγχάνει να είναι μεταλλειολόγος και εργάζεται σε ανάλογο μεγάλο κρατικό φορέα, έκανε πριν μερικά χρόνια τεστ αντοχής σε ορισμένα υλικά με τα εξής αποτελέσματα :
Καραμπίνερ απλά και ασφαλείας σε καλή η κακή κατάσταση έσπασαν σε φορτίσεις πάνω απο το αναγραφόμενο όριο.
Το σημείο θραύσης ήταν εκεί που γατζώνει η πύλη.
Σιδερένιοι κρίκοι (maillon) έσπασαν σε φορτίσεις πολύ πολύ πάνω απο το αναγραφόμενο όριο.

Σε ραδιογραφία που έκανε σε θεωρητικά άχρηστα υλικά ( καραμπίνερ και οχτάρι μετά απο πτώσεις, το οχτάρι απο 30 μέτρα ), δεν διαπιστώθηκε εσωτερικά πρόβλημα.

Την περιγραφή και τα συμπεράσματα των τεστ ο Βασίλης τα έχει δώσει με μορφή αναλυτικού φυλλαδίου στον ΣΕΛΑΣ και την ΕΣΕ.
Σύντομα ετοιμάζεται να κάνει τεστ αντοχής βίδας σε διάτμηση.

Τα παραπάνω είναι μια ακόμα ένδειξη οτι πρέπει να εμπιστευόμαστε τα υλικά μας αν και φυσικα τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων ραδιογραφιών δεν σημαίνουν οτι και το επόμενο οχτάρι που θα πέσει απο 5 η 30 μέτρα θα είναι εντάξει. Το αποσύρουμε.

Εγω πάντως όταν έχω απορίες σε θέματα κατασκευής η αντοχής μεταλλικών εξαρτημάτων ρωτάω το Βασίλη.