Stelios Zacharias
Author ID 20
530 δημόσια posts
Post #11544 • 01 Jun 2010, 14:19 UTC
(Στέλιο, αν μπορείς να μεταφράσεις το κείμενό σου και στα Ελληνικά ώστε να μπορέσω να το καταλάβω κι εγώ, θα ήταν τέλειο. Αρκετές λέξεις είναι απλές και κατανοητές (όπως π.χ. "στρωματογραφημένα", "Καρυστεία", "σωστικές", "μίκας", "Σαλιαγκού") αλλά παραδόξως δεν βγάζω νόημα μιας και οι υπόλοιπες μου είναι άγνωστες ή δυσνόητες.) :mrgreen:
Δεν ξέρω αν το ζητάει σοβαρά ή όχι ο φίλος Παναγιώτης, αλλά ας το απλοποιήσουμε λίγο παραπάνω...
Οι αρχαιολόγοι κατατάσσουν τα ευρήματα σε πολιτισμούς / εποχές ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ευρημάτων. Η γραπτή κεραμική από εποχή σε εποχή δεν επαναλαμβάνεται και μπορεί να βοηθήσει στην κατάταξη των ευρημάτων σε εποχές με βάση κάποιους κανόνες. Γραπτή κεραμική λέμε όποια κεραμική έχει κάποια επέμβαση στο χρώμα (είτε με χρωματιστό πηλό με τον οποίο ο αγγειοπλάστης / αγγειογράφος βάφει το αγγείο όσο είναι νωπό ακόμα, είτε με άλλα χρώματα που βάφονται αφού έχει ξεραθεί ο πηλός και πριν το τελικό ψήσιμο). Τα στυλ και οι τεχνικές τόσο στην κατασκευή όσο και στην διακόσμηση μπορούν να προσδιορίσουν πολύ εύκολα την εποχή παραγωγής (σε κάποιες περιπτώσεις την κλασσική εποχή εκδηλώνουν μέχρι και δεκαετία).
Χωρίζεται ο χρόνος σε ιστορικά χρόνια και προϊστορία. Η διαχωριστική γραμμή είναι αρκετά αυθαίρετη. Στον Ελλαδικό χώρο η διαχωριστική γραμμή είναι γύρο στο 1050 πχ. Αρέσουν οι τριάδες στους αρχαιολόγους, οπότε έχουμε μια τριχοτόμηση σε εποχές Πρώιμη-, Μέση- και Υστερο-. Η Πρώιμη εποχή του Χαλκού προηγείται της Μέσης. Η τριχοτόμηση μας δίνει και τις τρεις εποχές του ανθρώπου - εποχή του λίθου, του χαλκού και του σιδήρου. Με την εποχή του σιδήρου περνάμε πια στην ιστορική εποχή και μετράμε με γνωστά έτη προ χριστού και μετά χριστόν.
Η Νεολιθική εποχή είναι αμέσως πριν την πρώιμη εποχή του χαλκού, που στην ελληνική χερσόνησο λέγεται Ελλαδική εποχή, στις Κυκλάδες Κυκλαδική και στην Κρήτη Μινωική. Η κάθε εποχή ξανατριχοτομείται και έχουμε Πρώιμη Ελλαδική Ι (προφέρεται Πρώιμη Ελλαδική ένα), ΠΕ ΙΙ και ΠΕ ΙΙΙ, μετά Μέσοελλαδική Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, Ύστερη Ελλαδική Ι, ΙΙ και ΙΙΙ (παίζει και ΥΕ ΙΙΙα, β και γ!).
Οι δύο εποχές που αναφέρονται - ΝΛ και ΠΕ ΙΙ έχουν τα εξής χαρακτηριστικά (χοντρικά): Στην ΝΛ γενικά ενώ βρίσκουμε χρήση και επεξεργασία μετάλλων οι πρώτες ύλες για εργαλεία είναι το ξύλο, ή πέτρα και το κόκαλο. Με την ΝΛ εποχή ξεκινάει στον ελλαδικό χώρο η χρήση της κεραμικής και η μετάβαση από το κυνήγι και την περισυλλογή στην κτηνοτροφία και την καλλιέργεια. Έχουμε στοιχεία για τακτικές επισκέψεις σε κυκλαδικά νησιά από την Πελοπόννησο, την Στερεά και την Θεσσαλία αλλά δεν έχουμε σίγουρα στοιχεία για κατοίκηση στις Κυκλάδες (και στην Κρήτη) μέχρι το τέλος της ΝΛ. Η Κάρυστος που γεωγραφικά ανήκει στην Στερεά Ελλάδα αλλά βρίσκεται σχεδόν μέσα στις Κυκλάδες, λογικά θα μπορούσε να έχει παίξει κάποιο ρόλο στην αποίκηση των Κυκλάδων. Το να βρεθεί στρωματογραφημένο υλικό μπορεί να μας ανοίξει τα μάτια.
Για μένα κάτι τέτοιο έχει σημασία κυρίως από πλευράς καθαρά επιστημονικής. Για άλλους έχει ενδιαφέρον γιατί μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην υποστήριξη κάποιας από των επικρατέστερων θεωριών για την εξάπλωση του πολιτισμού της ΝΛ σε όλη την Ελλάδα. Το φάσμα ξεκινάει με το απόλυτο ex oriente lux (εξ ανατολών φως - ισχύει και από γης μέσω Θράκης και από θαλάσσης μέσω των Κυκλάδων) και φτάνει σε εξίσου απόλυτα και εξίσου ανυποστήρικτες απόψεις περί ανεξάρτητης και γηγενούς ανάπτυξης όλων των τεχνολογικών επιτευγμάτων της ΝΛ.
Και για να μη μας κυνηγάει ο Παναγιώτης - στρωματογραφημένο σημαίνει ότι τα ευρήματα βρίσκονται εκεί που αποτεθήκανε ή θάφτηκαν (είτε σκοπίμως είτε κατά λάθος). Τα γύρω ευρήματα (τα συνευρεσθέντα) έχουν σχέση και χρονική και τοπική μεταξύ τους. Όταν καίγεται ένα κτίσμα, τα όσα βρίσκονται κάτω από την στάχτη υπήρχαν πριν το κάψιμο, όσα είναι πάνω από την στάχτη δημιουργηθήκανε (ή θάφτηκαν) κάποια στιγμή μετά το κάψιμο. Παρατηρώντας τις εναλλαγές στα είδη της κεραμικής (που δεν παθαίνει τίποτα ούτε από φωτιά ούτε όταν θάβεται) γνωρίζουμε ότι πχ τα αγγεία με τα καλοσχεδιασμένα οχταποδάκια προηγούνται των ίδιων αγγείων με τα πιο στιλιστικά οχταποδάκια που προηγούνται και των ίδιων αγγείων με τους κακοζωγραφισμένους ομόκεντρους κύκλους. Αυτά επειδή έχουν βρεθεί στρωματογραφημένα, το ένα πάνω από το άλλο σε ανασκαφές. Έχοντας την κεραμική ως χρονομέτρη μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα όταν από εποχή σε εποχή βλέπουμε αλλαγές στα συνευρεσθέντα: π.χ. βλέποντας ότι κόκαλα των αιγοπροβάτων είναι από κυρίως νεαρά ζώα βγάζουμε άλλα συμπεράσματα για τις ανάγκες της κτηνοτροφίας και το αν τα ζώα τα είχαν για το κρέας, το μαλλί ή το γάλα (ή κάποιο συγκεκριμένο συνδυασμό των τριών).
Στην ΠΕ ΙΙ, έχουμε πια αρκετή χρήση μετάλλων (χρυσό, ασήμι και χαλκό - πότε με αρσενικό πότε με κασσίτερο). Υπάρχει για πρώτη φορά μνημειακή αρχιτεκτονική όπως στην Λέρνα (λίγο μετά τα σουβλάκια των Μύλων) στην Τίρυνθα και αλλού. Υπάρχει για πρώτη φορά στον ελλαδικό και κυκλαδικό χώρο και οχύρωση οικισμών (Κέα, Λέρνα, Σύρο και άλλα). Εμφανίζεται ένα είδος κεραμικής μοναδικό - οι λεγόμενες "σαλτσιέρες" και έχουμε πολλές απορίες για το ποιο ήταν το υγρό που κρατούσαν και τις σημασίες στην κοινωνία. Εμφανίζονται σφραγιδόλιθοι με αναμφισβήτητο πρακτικό (όχι διακοσμητικό όπως κατά την ΝΛ) σκοπό.
Για τις άλλες απορίες του Παναγιώτη: η Καρυστεία είναι η περιοχή γύρω από την Κάρυστο. Οι σωστικές ανασκαφές είναι οι μη-προγραμματισμένες ανασκαφές που γίνονται είτε για να αποφευχθεί καταστροφή αρχαιολογικού χώρου λόγω δημοσίων / ιδιωτικών έργων είτε μετά από τυχαίες ανακαλύψεις αρχαιολογικού υλικού. Η μίκα είναι ένα ορυκτό το οποίο έχει πολύ λεπτή και γυαλιστερή όψη. Το βρίσκουμε στον πηλό των αρχαίων αγγείων είτε επειδή βρίσκεται ήδη στην πρώτη ύλη είτε επειδή προστέθηκε για κάποιο λόγο από τον αγγειοπλάστη. Διαφορές σε περιεκτικότητα μίκας και άλλων ορυκτών βοηθούν στον εντοπισμό τόπου προέλευσης των αγγείων. Τέλος ο Σαλιαγκός είναι νησίδα επί της οποίας ανακαλύφθηκε ομώνυμος αρχαιολογικός χώρος και μάλιστα ο αρχαιότερος οικισμός των Κυκλάδων. Δίνει το όνομά του σε "πολιτισμό" (όπως συνηθίζεται στις Κυκλάδες: Κέρος-Σύρος, Καστρί, Γρόττα-Πέλος, και άλλα).
Αυτά για τώρα.